Vücudumuzu yöneten merkez beyindir. Bütün hayatımızı beynimiz sayesinde yaşarız. Beyindeki hücreler arasında elektriksel bir bağlantı vardır. Merkezi sinir sistemi hücrelerinin beklenmedik, aniden elektriksel boşalması sonucu epilepsi ortaya çıkar.

Bir kaç dakika sürer veya biraz daha fazla ve sonra geçer. Bu durum bir defadan fazla meydana gelirse buna epilepsi hastalığı denir.

Türkçemizde "sara" hastalığı olarak bilinir. Nöbetler şeklinde görülür.

Dünyada yaklaşık 40 milyon sara hastası vardır. Ülkemize bu sayı 700 bin civarındadır. Bu satırların yazarı çok yakın bir çocukluk arkadaşını 63 yaşında iken bu menhus illete evinde yalnız başına iken nöbetine tutulup hakkın rahmetine kavuştu. Fevkalâde akıllı, kendisi de tıp tahsili görmüş ama mesleğini yapmayan, ciddi tefekkür sahibi bir insandı. Hastalığı hakkında pek çok hekimden daha ayrıntılı bilgiye sahipti. Uluslararası literatürü de yakından takip ediyordu. Ne var ki, sara nöbeti onu evinde yalnızken yakaladı. Düştü, herhalde bilinçsiz bir şekilde çırpına çırpına son nefesini verdi.

Onlar deli değildir

Maalesef toplumumuzda sara hastalarına genelde yanlış olarak kötü gözle bakılmaktadır.

Oysa epilepsi sadece sinirsel bir hastalıktır ve epilepsi hastaları asla deli falan değildir ve hastaların zekalarında anormallikleri yoktur. Bilakis örnek olarak bahsini ettiğim arkadaşım gibi eğitimli, lisan bilen akil bir insan da olabilir.

SARA HASTALIĞININ SEBEPLERİ

Genelde epilepsinin sebebi bilinmiyor fakat sıklıkla çocukluk çağında ortaya çıkan bu hastalıkta bazı etkilerin sebep olduğu bilinmektedir. Bunları şöyle sıralayabiliriz:

Doğuştan gelen faktörler: Doğum sırasında beynin oksijensiz kalması ya da zedelenmesi, genlerin bulunduğu kromozomlarda meydana gelen hastalıklar, enzim eksikliği,

Beyin zarlarında iltihap oluşması, menenjit, beyinde meydana gelen tümörler,

Gebelikte ortaya çıkan, bebeğin gelişmesini önleyen bazı hastalıklar, annenin sigara, alkol, madde kullanması,

Trafik kazası sonucu beyin zedelenmesi, travma geçirme,

Ateşli havale geçirme, epilepsinin sebepler arasında yer almaktadır.

EPİLEPSİ NÖBETİ

Epilepsi nöbetlerinin farklı şekilleri mevcuttur. Şuur kaybı ile beraber görülen nöbette, kişi yaptıklarının farkında değildir. Zaten nöbetten sonra da ne yaptığını bilemez. Elleri, kolları anlamsız şekilde sağa sola hareket eder. Sersemlemiştir ve gözünün önünde noktalar oluşur.

Diğer bir nöbet şeklinde yine şuur kaybı vardır ve hasta yere düşer. Bütün vücudu kasılır ve çırpınır bir haldedir. Ağzından köpük gelebilir. Yaklaşık 3-4 dakika sürer. Hasta dilini ısırabilir. Nöbet geçtikten sonra yorgun bir haldedir. Bir süre sonra normale döner.

Bazı nöbetlerde sadece belli bir vücut bölgesi etkilenir. Çünkü bütün beyin etkilenmemiştir. Kontrol edilemeyen vücut bölgesinde, dengesiz hareketler görülür. Şuur kaybı yoktur.

Bir başka nöbette ise bir kaç saniye donuk anlamsız bakıştan sonra normale döner. Çok kısa sürelidir ve sadece birkaç saniye şuur kaybı vardır.

Epilepsi hastalığıyla yaşamak zordur fakat kontrol altına alınabilir. Önemli olan nöbetin ardarda gelmemesidir. Bu durum, hayati tehlikesi olan bir problemdir.

NÖBET SIRASINDA NELER YAPILMALIDIR?

Nöbet sırasında yapılacak şey, hastanın kendisine zarar vermesini önlemektir.

Hastanın etrafında hastaya zarar verecek eşyaları kaldırmak gerekir. Başını bir yere çarpabilir. Kesici aletlere, yatak kenarlarına çarpıp kendisine zarar verebilir.

Başını ve vücudunu yana çevirin, başının altına yumuşak bir yastık koyulmalıdır.

Dilini ısırmaması için nöbet geçiren kişinin çenesi açık tutulmaya çalışılmalıdır.

Kıyafetleri ve yakası gevşetilmelidir. Rahat nefes alması sağlanmalıdır. Hastanın ağzında yiyecek varsa bunu çıkarmak gerekir.

Hastayı kendine getirmek için soğuk su dökme, tokat ama, kolonya sürme gibi şeyler uygulanmamalıdır.

Panik yapmayın ve hastayı da telaşlandırmayın.

Hastaya herhangi bir ilaç verilmemelidir.

Nöbet sırasında hastanın neler yaptığını gözlemlenmeli ve hastanın doktoruyla bunlar paylaşılmalıdır.

NASIL TEŞHİS EDİLİR?

Doktor- hasta yakını iletişimi çok önemlidir. Ailede başka birinde de bu nöbetin olup olmadığı öğrenilir. Ancak epilepsi tedavisi uzun sürdüğünden, kesin teşhis koymak için kesin bulgular gereklidir. Bunun için de bazı tetkikler gerekecektir. Beyin tomografisi, EEG, emar ve bazı testler istenir. Bu testler, ayırıcı teşhis konması için mutlaka yapılır.