Çeyiz yüzyıllar içinde değişiklikler geçirmiş ama kültürümüzden asla silinmemiştir. Çok çoook geçmişlere giderseniz o vakitlerde çeyiz; kemer, yün, keçe ve deriden kaftan, giysi, çizme, torba gibi eşyalardan meydana geliyordu.

Oğlan beşikte kız çeyizde

Günümüzde kız çocuğu olan anneler çocukları daha okul çağına gelmeden çeyiz düzmeye başlarlar. Her alışverişe çıkışta kızın çeyizine bir şeyler bakılır, yıllar içinde en güzel işlemeler, danteller, en kaliteli havlular çeyiz sandığına eklenir.

Anneler, zaman zaman alışverişin dozunu kaçırınca da evin babasına boyun bükerek; 

“Evet yaptım ama bir sor neden yaptım? Kızımız elin evinde mahcûb olmasın diye yaptım. Ele güne karşı mahcûb olmayalım diye yaptım" şeklinde kendini savunur.

Yıllar içinde itina ile oluşturulan çeyizlikler bir sandık veya bohçada, arasına naftalinler (aman artık naftalin koymayın, o bir zehir!), lavanta torbaları konularak dürülür, biriktirilir ve evin kızının mürüvvetini bekler.

Gelinin övüncü, el emeği göz nuru 'çeyiz bohçası'dır. Hani “Bohçasını aldı gitti” denmesinin sebebi olan bohça..

Allah korusun 'bohça atma'

Eğer evlenecek çiftin arası bozulursa yani nişan bozulursa, kız tarafından alınan çeyiz de geri verilir. Nişan bozmanın bir diğer adı da bohça atmadır.

Çeyizin hazırlanması kadar sergilenmesi de geleneğin önemli bir kısmıdır. Eskiden Anadolu’da 40 gün boyunca sergilenen çeyiz günümüzde bir günlüğüne sergileniyor. Kızın ve kız tarafının bütün hünerlerinin ele güne gösterildiği bu duruma, çeyiz açma, çeyiz hamamı, sandık çıkarma, ipe atma gibi isimler de verilir.

Aaa kızı büyümüş, anası uyumuş

Eğer çeyiz beğenilirse kızın annesine çeşitli övgüler düzülür, “Kızı okumuş, anası dokumuş” gibi sözler söylenir. Çeyiz yetersiz bulunursa “Kızı büyümüş, anası uyumuş” sözü dile düşer, ma'zallah! Ama ne etseniz kimseye yaranamazsınız. Gelenlerin düğün için söyledikleri gibi, çeyize de binbir kulp takılır!

Çeyizin teslimi

Çeyiz, düğünden önce erkek kısmına teslim edilir ve erkek kısmı tarafından çiftin oturacağı eve getirilir. Çeyizin eve yerleştirilmesinin sorumlusu ise yine kız tarafıdır, sonuçta yuvayı dişi kuş kurar di'mi!

Çeyizde neler olur

Günümüzde kadınların çeyiz işlemeye, incecik dantellere, el emeği göz nuru oyalara, boncuk işlemelerine, kanaviçelere ayıracak vakitleri olmuyor!.

"Hazır varken, ayol değer mi?! Kıyacaksın paraya, di'mi ama.."

Bazı çeyizler bir kadının ihtiyacı olacak olmayacak her şeyi kapsar. Yatak örtüleri, yastıklar, yorganlar, damada terlikler pijamalar.. Bir güzel işlemeli kılıf içinde elbette "Mushaf" ve yanı sıra seccâde..

Çeyizini en iyi şekilde kullanmak isteyen yeni gelinler özenle evlerini donatır, ihtişamlı sofralar kurar, sunumları ile göz doldururlar. Çay bardağının altına bile dantel konulan evler hep çeyizinin tadını süren yeni gelinlerin yapageldikleridir.