Eskiler, nasihat etmekten öğüt vermekten "sana söylemekten dilim damağım kurudu" derlerdi. Bu sayfada yazarken biz de adeta nasihat eder, öğüt verir, tavsiyede bulunur perdeden yazıp çiziyoruz. Yazıp çizmekle dilimizin damağımızın kuruduğu yok. Üstelik bir de bunu yaptık diye gazetemiz bize ücret veriyor!
Fakat dilin damağın kuruması şu sıcak yaz günleri sebebiyle değilse, oldukça tatsız bir rahatsızlıktır. Tükürük salgısındaki azalmaya bağlı olarak ağzın kurumasına tıp dilinde "xerostomia" deniyor. Başına gelenler bilir, tükürük koyu ve yapışkan bir hale gelir. Dilinizde yanma olur, görüntüsü ve kıvamı değişir. Yediğinizin tadını anlamazsınız. Bazen yutkunmayı bile zorlaştırabilir.

GÜNDE BİR BUÇUK LİTRE TÜKRÜK YETMEZ OLUR!

Ağız kuruluğundan bahsetmeden önce tükürüğün yapısını bilmemiz iyi olur.

Tükürüğün % 98'i sudur.

Geri kalan % 2'lik kısmında elektrolitler, mucus, ağzımızın içini temizleyen doğal mikrop öldürücüler ve yiyecekleri parçalamamıza yarayan çok sayıda enzim ve ağrı gidericiler vardır.

İnsanlar günde 750 cc ile 1.5 litre arasında tükürük salgılarlar.

Görüyorsunuz az uz rakam değil! Ne yaparız bununla?

Tükürüğün en önemli görevlerinden birisi de ağız içini yıkamak, diğeri dişlerin çürümesini önlemektir.

Gece uyurken tükürük salgısı azalır, bazen tamamen durur.

Buna bir de gece hor hor uyurken ağzımızı açık yattığımızı da eklerseniz sabah uyandığımızda çoğumuzun ağzının neden koktuğunu anlarsınız.

Tükürük ağzımıza kanallarla açılan tükürük bezleri tarafından salgılanır.

Tükürüğün %75'i çene altı bez tarafından salgılanır (sumbandibular), %20'si parotid bez, geri kalan az miktarda diğer minik tükürük bezleri tarafından salgılanır.

Gelelim sebeplerine:

Tükürük bezinin sinirlerinin baş veya boyundaki bir sorun sebebiyle sıkışıp çalışmaması.

Sjögren Sendromu. Bu rahatsızlıkta ağız kuruluğu ile birlikte gözlerde de kuruma vardır

Endokrin sistemin hastalıkları. İç salgı bezleri, bu bezlerin fonksiyonları, salgıladıkları hormonlar ve metabolizma hastalıklarıdır.

Hormonların azlığı, fazlalığı ve bu bezlerin tümörleri ve yanı sıra diyabet (şeker hastalığı), obezite (şişmanlık), beslenme ve diyet, kolesterol ve trigliserid (kan yağları) yüksekliği, ürik asit yüksekliği, metabolik sendrom, vitaminler (özellikle D vitamini) ve minerallerin metabolizması (özellikle kalsiyum) ve osteoporoz (kemik erimesi) gibi metabolizma hastalıkları endokrinolojinin alanına girmektedir.

Alzheimer Hastalığında ağız kuruluğu görülür.

Felç geçirenlerde tükürük bezi sinirlerinin çalışmamasına bağlı olarak ağız kuruluğu ortaya çıkar.

Anksiyete ve depresyon durumunda ağız kuruluğu sık görülür.

Burnu tıkalı olan ve devamlı horlayanlarda ağız kuruluğu vardır.

Baş ve boyun bölgesine radyasyon tedavisi uygulanan kanser hastalarında olur.

AIDS hastalığında tükürük bezinin tutulmasına bağlı olarak vardır.

Ağız kuruluğunun en sık görülen sebeplerinden birisi de yaşlanmadır. 65 yaşın üzerindeki her üç kişiden birisi ağız kuruluğundan şikâyet eder. (Ama 65 yaş ve üzerindekiler, -bendeniz gibi- toplu ulaşım araçlarında Tayyip Bey sayesinde bedava seyahat etmekten elbette hiç şikâyetçi değiller!)

Sempatik sistemin uyarılması (korku heyecan gibi durumlar) tükürük salgısının azalmasına yol açar.

Depresyona girmiş, gergin ve endişeli hastaların bazılarında tükürük salgılanmasının azalmasına bağlı olarak ağızda acılık ve kurulukla birlikte hafif bir ağız kokusu ortaya çıkabilir.

Başka neler ağız kuruluğu yapar!

Sigara

Alkol kullanımı

Çok fazla kahve içmek

İşte bunların dışında ağız kuruluğunun en önemli müsebbibi ilaçlardır!

İşte o ilaçlar:

İdrar kaçırmayı engellemek için kullanılan ilaçlar,

Alerji ilaçları,

Bazı tansiyon ilaçları (Kullandığınız tansiyon ilacının prospektüsünü dikkatlice okuyun),

Depresyon ilaçları,

İshal kesmek için verilen ilaçlar,

Parkinson tedavisinde kullanılan ilaçlar,

Ağrı gidericiler,

Uyku ilaçları ve yatıştırıcılar,

İdrar söktürücüler,

Antihistaminik grubu ilaçlar,

Kanser tedavisinde kullanılan ilaçlar

Ağız kuruluğunun sağlık sorunları:

Ağız kokusu yapar.

Dişlerin kolay çürümesine sebep olur, çabuk çürüyen dişler ve diş eti hastalıkları kalp hastalığı için risk faktörüdür.

Tedavi:

Ağız kokusunda tedavinin ilk adımı sigarayı bırakmaktır. Hem sigara içip hem de ağız kokusundan şikâyet edenler hekime gitmesin. Geri çevrilirler!

Yatak odanızın havasının yeteri kadar nemli olmasına dikkat edin, kaloriferli evlerde peteğin üzerine su dolu kaplar koymak çözüm olabilir.

Her yemekten sonra ve birde yatarken olmak üzere günde dört kere dişlerinizi fırçalayın.

Bir çay bardağı suyun içine yarım tatlı kaşığı karbonat koyun karıştırın ve eritin. Üstüne elma sirkesi ekleyin. Bununla günde üç defa ağzınızı çalkalayın ve gargara yapın. Dişlerinizi de bu arada bununla fırçalamanızı, diş macunlarını bir kenara bırakmanızı hararetle tavsiye ederiz.

Tükürük salgısını artırmak için kullanıla bir de ilaç vardır. Sigara içmiyorsanız doktorunuz gerektiğinde size yazacaktır. Allah şifa versin..