Ülkemizde sıtmanın hafif seyreden 'vivax sıtması' denilen türü sadece Şanlıurfa Harran Bölgesi'nde görülür. Son yıllarda sıtma ile savaşın başarılı bir şekilde uygulanmasıyla ülkemizde artık yerli sıtma vakası görülmemektedir.

Parazit hastalığı olan sıtma, sivrisineklerin sokmasıyla insanlara bulaşır.

Söz konusu hastalığa dünyada geçen yıl 212 milyon kişi yakalandı ve 429 bin kişi sıtmadan hayatını kaybetti.

Dünya Sağlık Örgütünün verilerine göre Afrika'da her 2 dakikada bir, bir çocuk sıtmadan ölüyor.

Son yıllarda sıtma ile savaşın başarılı bir şekilde uygulanmasıyla ülkemizde artık yerli sıtma vakası görülmemektedir. Ülkemizde görülen vakalar, tatil, ticaret, iş, eğitim gibi çeşitli nedenlerle sıtmanın yaygın olduğu ülkelere seyahat eden ve orada hastalığa yakalanarak ülkeye dönen kişilerdir. Bunun dışında, ticaret, göç, mülteci gibi çeşitli sebeplerle ülkemize gelen yabancı uyruklu kişilerde görülür. Bu kişilerde görülen sıtma türü genellikle 'falsiparum sıtması' denilen, zamanında tedavi edilmediğinde öldüren türdür. Tropikal ve subtropikal bölgelerde yaygın görülür.

Sıtmanın sık görüldüğü ülkelere gidenler, mevsimlik işçiler, tarlada çalışanlar, askerler, bebek, çocuk ve gebeler risk grubunda yer almaktadır.

Teşhisi de zor!

Sıtmanın ilk belirtisi yüksek ateş, üşüme titreme ve bol terdir. Bu belirtilere kusma ve ishal eşlik edebilir. Parazitin karaciğer hücrelerinde üremesi sırasında, genellikle, hiçbir belirti yoktur. Kuluçka süresinin sonunda ve parazitin karaciğerden kana döküldüğü sırada, sıtma belirti ve nöbetleri yoktur.

Ateş düzensiz aralıklarla yükselir, düşer veya devamlıdır. Hastada halsizlik, kırıklık, iştahsızlık, baş – kas – eklem ağrıları görülür.

Karaciğerde çoğalması bittiğinde nöbetler dönemi başlar.

Üşüme – Titreme(soğuk) Evresi: Hasta üşür ve titrer, dişleri birbirine vurur. Hastanın örtünmesine karşın üşüme ve titreme önlenemez. Cilt soluktur, parmak uçları ve dudakların rengi değişir. Nabız zayıflar, tansiyon düşer. Baş ağrısı, mide bulantısı yaygın görülen belirtilerdendir. Nöbetin bu evresi yarım saat ile iki saat kadar sürer.

Yüksek Ateş (sıcak) Evresi: Hastanın üşümesi ve titremesi kaybolur ve ateş 41 dereceye kadar yükselir. Buna bağlı olarak; hastanın yüzü kırmızı, solunumu sık, nabzı hızlı ve tansiyonu yüksektir. Nöbet 2 ile 7 saat kadar sürer.

Terleme Evresi: Yüksek ateş evresi sonunda, hastanın önce başından başlayıp sonra tüm vücudunu kaplayan, yoğun bir terleme görülür. Zamanla ateş düşer ve buna bağlı belirtiler kaybolarak hasta rahatlar ve çoğunlukla uykuya dalar. Bu evre, iki ila dört saat kadar sürer. Evre sonunda ateş tamamen normale döner.

Kusma yada ishal de görülebilir. Uçuk görülebilir. Deride dökülmeler görülebilir.İdrar rengi koyulaşarak, çıkış miktarı azalır.

Sıtma, yaklaşık olarak 14 defa bu nöbetleri gösterdikten sonra sessiz döneme girer. Her şey normale döner. Fakat asıl tehlike devam etmektedir.

Bu yüzden bir çok kişi bu hastalığa önem vermemektedir. Hastalığın kalıcı olması özellikle kadınlarda gebelik dönemine girerse tehlikeli sürece girmiş sayılır.

Türkiye’de görülen Vivax Sıtması, kuluçka döneminde Karaciğer’de gelişirken bir kısmı kana karışmak için harekete geçerken, diğeri sessiz bir şekilde uyur. Vücut direnci düştüğü an tekrar dolaşıma katılarak aktif olur. Uzmanlar buna 'nüks' durumu diyor. Genelde bu insanlar hastalığın gizli taşıyıcılarıdır.

Bizde genellikle ayakta geçirilir

Türkiye’de sıtma hastalarında ilk atakta bile klasik sıtma nöbetleri görülmeyebilir.

Yalnızca, iştahsızlık, halsizlik, zaman zaman hafifçe yükselen ateş, eklem, kas, baş ağrısı gibi belirtileri vardır.

Genellikle ayakta geçirilir. Hastaların gözden kaçmasının sebebi de budur.

Teşhis enfeksiyon belirtileri ya da nöbetler halinde gelen ateş, üşüme ve titreme iledir.