En sık rastlanan anemi türleri demir eksikliğine bağlı anemi, folik asit eksikliğine bağlı anemi, vitamin B-12 eksikliği anemisidir. Bunlardan ilkini bugün kısaca tanıyalım:

Demir Eksikliği Anemisi

Tanım olarak düşük miktarda demire bağlı olarak kanın kırmızı hücrelerindeki azalmadır. Kansızlığın en sık görülen şekli budur. Demir, kanda oksijen taşıyan pigment olan hemoglobinin önemli bir parçasıdır. Diyette az miktarda demir alınması,

Vücut tarafından az miktarda emilim olması,

Kronik kanamalar (ağır adet kanaması, burun kanaması, hemoroid, mide ya da barsak ülseri, polip, gastroenterial kanser gibi..) demir eksikliğine sebep olur.

Çocuklarda kurşun zehirlenmesi sonucunda da demir eksikliği anemisi görülür. Vücutta ve kemik iliğindeki demir depolarının harcanması sonucu kansızlık yavaş yavaş gelişir. Genellikle kadınlarda demir depoları daha azdır.

Yüksek risk grubu içerisinde doğurganlık çağında olan ve adet dönemi sebebiyle kan kaybı olan kadınlar, demir ihtiyacı artmış gebe veya emziren kadınlar, çocuklar ve diyetinde yeterli oranda demir bulunmayan kişiler bulunmaktadır. Kan kaybına bağlı risk faktörü arasında peptik ülser, barsak kanseri, rahim kanseri, uzun dönem aspirin kullanımı sayılmaktadır.

İnsanın günlük demir ihtiyacı 1-3 mg. kadardır. Bunun % 5-10’u duedenum ve proksimal ince barsaktan emilir. Günlük kayıp 1 mg’dir. Bu ter, dışkı, idrar, dökülen hücreler ile kaybedilir. İhtiyaç bebeklik, hamilelik, ağır hastalık ve emzirme dönemlerinde artar.

Tedavi olarak ağızdan demir formları ihtiva eden ilaç kullanılır. Demirsülfat, demir glukanat ve demir fumorat gibi. Demir tedavisine başladıktan iki ay sonra hemoglobin miktarı normale döner. Ancak çoğunlukla kemik iliğinde olan demir depolarını doldurmak amacı ile tedaviye 6-12 ay daha devam edilmelidir.

En iyi demir emilimi aç karnına olmasına rağmen pek çok insan buna katlanamaz ve gıda ile almak ister.

Süt ve sütlü mamüller demir emilimini engelleyeceğinden ilaç ile birlikte alınmamalıdır.

C vitamini demir emilimini artırırken hemoglobin üretiminde de önemli yer tutar.

Diyet ile alınacak miktar yeterli olmayacağından gebelik ve emzirme dönemi sırasında kadınların yeterli derecede demir almaları gerekir.

Demire bağlı aneminin kendine özel bazı belirtileri olur.

Yiyecek dışındaki toprak, buz, kireç taşı, nişasta gibi şeylere istek vardır.

Ağız kenarında ve tırnaklarda çatlaklar olur.

Tırnaklarda biçimsizlik başlar, kaşık biçimi almaları gibi…

Dil tahriş olmuştur.