Kafkasya’nın özgürlüğü için Çarlık Rusyası’na karşı verdiği mücadeleden dolayı Türkiye’de ‘Kafkas Kartalı’ olarak bilinen Şeyh Şamil, vefatının 148. yılında anılıyor. 

Kuzey Kafkasya halklarının siyasi ve dini önderi Şamil, Dağıstan’ın Gimri köyünde 1797 yılında dünyaya geldi. Doğduğunda dedesi Ali’nin adı verildi. Ancak sürekli hasta olduğundan isim değiştirmenin iyi geleceğine dair geleneksel inancın etkisiyle ailesi adını Şamil olarak değiştirdi.

Şeyh Şamil arkadaşları ile birlikte tefsir, hadis, fıkıh, tasavvuf gibi dini ilimler ile edebiyat, tarih ve fen bilgilerini öğrendi. Şeyh Şamil daha sonra Kafkasya’ya gitti.

Rusların, Kafkasya’daki Müslümanları esaret altına almak için uğraştığını gören Şamil, buna karşı koymak amacıyla verilen mücadeleye dahil oldu. 

Kuzey Kafkasya Müslümanlarının 18. yüzyılın sonlarında başlattıkları, Ruslar’ın “Müridizm”, kendilerinin ise “Gazavat” adını verdikleri direniş hareketi, liderleri İmam Mansur’un ölümünden sonra Molla Muhammed, 1829’da Gazavat hareketinin liderliğine seçildi. Molla Muhammed, Ruslara karşı cihada geçti. Şeyh Şamil imam ve gazi unvanıyla anılan Molla Muhammed’in en önemli yardımcısı oldu. Molla Muhammed, 20 Kasım 1832’de Ruslarla yapılan savaşta hayatını kaybederken Şeyh Şamil ağır yaralı olarak kurtuldu.  

35 yıl mücadele etti

Molla Muhammed’in yerine imam seçilen Hamza Bey’in 19 Eylül 1834’te bir suikast sonucunda öldürülmesinin ardından Şamil, Avar uleması ve ileri gelenleri tarafından imam seçildi.

Kafkasya’daki halklar Şamil’i imam seçerek, düzenli bir ordu kurulmasını sağladı. Şeyh Şamil, imam seçildiği 1834’ten 1859 yılına kadar Rusya’nın askeri gücünün çokluğu ve ellerindeki imkanlara rağmen kurduğu düzenli orduyla uzun süre destansı bir mücadele sürdürdü. Kendinden önceki iki imamın döneminde de fiilen 10 yıl savaşlara katılan Kafkas Kartalı, yaklaşık 35 yılık bir mücadele dönemi geçirdi.