Şeker hastalığı ülkemizde en sık rastlanan hastalıkların başında gelmekte. Öyleki Türkiye’de 2014 verilerine göre 7.2 milyonun üzerinde şeker hastası bulunmaktadır. Bu hastaların 2 milyondan fazlasına henüz tanı konmamıştır. Şeker hastalığı (diyabet), pankreasın yeterli miktarda insülin üretememesi ya da ürettiği insülinin etkili bir şekilde kullanılamaması durumunda gelişen bir hastalıktır. Peki şeker hastalığı nedir ve belirtileri nelerdir? Diyabet diyeti listesi nedir?

Şeker hastalığı kimlerde görülür?

Genellikle 30 ve 40'lı yaşlarda başlayan şeker hastalığının tedavi edilmediği takdirde organlara hasar verdiğini belirten uzmanlar, 'Körlüklerin en önemli sebebi diyabet hastalığıdır. Diyabetin gözde oluşturduğu hasarlar, görme kaybına kadar ilerleyebilir. Diyalize giren hastaların yüzde 50'si diyabet hastasıdır. Hatta ayak kesilmelerine kadar giden kayıplara sebep olabilir. Ayrıca şeker hastalığına bağlı, karaciğer yağlanması ve siroz da ortaya çıkabilir. Bu nedenle şeker hastalığıyla ciddi bir şekilde mücadele etmek gerekir' dedi. Hasta sayısının her geçen gün arttığını da vurguluyor. 

Şeker hastalığı nedir?

Diabetes mellitus (DM), kalıtım ve çevre etkilerinin birleşimi ile oluşan ve kan şekerinin aşırı derecede yükselmesiyle (hiperglisemi) karakterize metabolik bir bozukluktur. Şeker metabolizmasının düzenlenmesinden, pankreastan salgılanan insülin hormonu sorumludur. İnsülin kan dolaşımındaki şekerin hücrelere geçmesini sağlar.

İnsülin salgılanmasındaki yetersizlik ya da insülinin etkisindeki veya cevabındaki bir bozukluk sonucunda ortaya çıkan bu hastalık, farklı organlarda, özellikle gözlerde, böbreklerde, sinirlerde, kalp ve damarlarda fonksiyon bozukluğu ile ilişkilidir.

Dünyada Yaklaşık 425 milyon diyabetli varken ülkemizde bu sayı yaklaşık 6.7 milyondur. Uluslararası Diyabet Federasyonu’nu (IDF) 2017 verilerine göre, 2045 yılında ülkemizde yaklaşık 11 milyon diyabetli olacağını öngörmektedir.

Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından, 1921 yılında insülini bularak milyonlarca diyabet hastasına umut ışığı olan Fredrick Bantig‘in doğum yıl dönümü anısına, 14 Kasım tarihi “Dünya Diyabet Günü” olarak kutlanmaktadır. Sembolü olan “Mavi Halka” yaşam ve sağlık döngüsünü anlatmaktadır.

Şeker hastaları nasıl beslenmeli? 

Diyabet çeşitleri neler olmalı

Prediyabet:

Açlık kan şekerleri ve OGTT testleri (şeker yüklemesi ile yapılan kan şekeri testi) normalin üzerinde olup DM tanısı konmamış kişilerdir. Bu kişilerde diyabet gelişme riski yüksek olduğundan yakından takip edilmelidir. 

Tip 1 DM:

İmmün sistem (canlıyı hastalıklara karşı koruyan, yabancı patojenleri ve tümöral hücreleri tanıyıp yok eden sistemin tüm elemanlarının toplamı) kaynaklı DM ve idiyopatik DM (sebebi bilinmeyen) olarak iki formu vardır. İmmün sistem aracılı DM’de sisteminiz pankreasın insülin üreten beta hücrelerine saldırır ve yok eder.

Bunun sonucunda insülin üretiminde yetersizlik meydana gelir ve hastalık ortaya çıkar. Genelde çocuklar ve genç yetişkinlerde görülmekle birlikte herhangi bir yaşta da oluşabilir. Ketoasidoz ve ölümden korunmak için egzojen (dışarıdan) insülin tedavisi şarttır. Tip 1 DM’liler tüm diyabetlilerin % 5-10’unu oluşturur. 

Tip 2 DM:

Temelinde insülin direncinin yattığı, insülin salgısının yetersiz olduğu diyabet tipidir. Genellikle 30 yaş üzeri yetişkinlerde görülürken son zamanlarda genç yetişkinlerde ve çocuklarda da görülmeye başlamıştır.

Tedavi için hastalığın derecesine göre oral anti-diyabetik ilaçlar veya insülin kullanılır. Tip 2 DM’liler tüm diyabetlilerin % 90-95’ini oluşturur.

Tip 2 Diyabet Tedavisi

Gestasyonel DM:

Gebelik sırasında ortaya çıkan diyabet tipidir. Tüm gebeliklerin yaklaşık %7’sini oluştururlar.

Diğer Spesifik Tipler:

Spesifik genetik sendromlar, operasyon, ilaçlar, malnütrisyon, enfeksiyon veya diğer hastalıklar nedeniyle ortaya çıkan diyabet.

Diyabet belirtileri nelerdir?

Sık idrara çıkma (poliüri)

Çok su içmek ve ağız kuruması (polidipsi)

Çok yemek yemek (polifaji)

Ayaklarda veya ellerde uyuşma veya karıncalanma

Kol ve bacaklarda yorgunluk

Sürekli açlık hissi

Ani kilo kaybı

Yavaş iyileşen yaralar

Tekrarlayan enfeksiyonlar

Bulanık görme

Tip 1 diyabet semptomları birkaç hafta içinde hızlı bir şekilde başlayabilir. Tip 2 diyabet semptomları şiddetli ve hızlı bir şekilde ortaya çıkmadığı için hastalık geç fark edilebilir. Tip 2 diyabetli birçok insanda hastalık çok ilerlemeden semptom görülmez.

Diyabet risk faktörleri neler?

40 yaş üstü

Şişmanlık (>25 kg/m2 BKİ)

Ailede diyabet öyküsü

Beslenmedeki yanlışlar

Hareketsiz yaşam

Prediyabetik olmak

İnsülin Direnci 

Gestasyonel Diyabet geçirmş olmak

Polikistik Over varlığı