Türk sosyal güvenlik sistemi temel koruma birimi olarak aileyi esas almıştır. Sigortalının ölümü sonrası dul eşine, 18 yaşından küçük çocuklarına, 18 yaşından büyük olsa bile orta öğrenim görüyorsa 20 yaşından yükseköğrenim görüyorsa 25 yaşından küçük çocuklarına, yaşına bakılmaksızın evlenmemiş, boşanmış ya da dul kalmış kızlarına, medeni durumuna bakılmaksızın malul çocuklarına ve anne-babasına aylık bağlanması mümkün.

Aylık bağlanması şartlarını geçen hafta açıklamıştık. Bu hafta sizlere bağlanacak aylık miktarı yani ölenin aylığının hangi esaslara göre pay edileceğini açıklamak istiyoruz.

Ölüm aylığı hisseleri, emekli iken ölümlerde emeklilik statüsüne, sigortalı iken ölümlerde sigortalılık statüsüne ve ölüm tarihine göre değişken. Bu nedenle bu yazımızda sadece SSK statülü ölüm aylık hissesini açıklayacağız.

Emeklinin ölümü halinde en son almakta olduğu ek ödeme hariç aylığı, emekli olmadan ölen için ise kanuna göre, kendisi adına hesaplanacak olan aylık, hak sahiplerine kanunda belirtilen hisseler üzerinden ödenir.

Dul eşin aylık hissesi yüzde 50, çocukların hissesi yüzde 25 anne ve babadan sadece birine aylık bağlanırsa hisse yüzde 25 her ikisine aylık bağlanırsa hisseler yüzde 12,50 oranındadır. Ancak ödenecek aylık sigortalının aylığının tamamından fazla olamayacak, böylesi bir durumda hisselerden eksiltme yapılarak aylığın tamamı aile efradına pay edilecektir.

Aylık bağlanacak çocuk yoksa ve dul eşin sigortalı çalışması yoksa ya da kendi sigortalığına dayalı emekli maaşı bulunmuyor bu kez aylık hissesi yüzde 75’dir.

Sigortalının ölüm tarihinde evliliği ölüm ya da boşanma nedeniyle sona ermişse, çocukların aylık hissesi yüzde 50 olduğu gibi dul eşin ölüm ya da evlilik nedeniyle aylıktan düşmesi halinde çocukların hissesi yüzde 50’ye yükseltilecektir.

Ölen sigortalının hem dul eşine hem bu eşten çocuğuna hem de ilk evliliğinden olan çocuğuna aylık bağlanacak ise ilk evlilikten olan çocuğun aylık hissesi yüzde 50 olacaktır. Örneğin; sigortalının ölümü sonrası dul eş, bu eşten bir çocuk ve ilk evlilikten bir çocuğa aylık bağlanacaksa hisseleri; yüzde 50-25-50 gibi düşünülse de bağlanacak aylık sigortalının aylığın tamamını aşamayacağından eşe yüzde 40, bu eşten olan çocuğa yüzde 20 ve ilk eşten olan çocuğa yüzde 40 olmak üzere aylığın tamamı pay edilecektir.

Sosyal sigortalarda alt sınır aylık uygulaması bulunduğu için bazı hallerde sigortalının aylığının tamamı tek bir kişiye ödenebildiği gibi bazen tamamının iki kişiye ödenmesi de mümkündür. Örneğin; ölen sigortalının 2000 yılından önce sigortalı olduğunu iki sene önce emekli maaşı bağlandığını bu ay en son 1500 TL aylık almakta iken öldüğünü ve sadece eşine aylık bağlandığını düşünelim. Ölen bu sigortalı emsali için tek bir kimseye ödenecek aylık alt sınırı 1.514 TL olduğundan, alt sınır aylıklarda sigortalı aylığını geçememe kuralı da bulunduğundan dul eşe aylığın tamamı yani yüzde 100’ü olan 1.500 TL ödenecektir. Bu sigortalının bir eşi ve bir çocuğuna aylık bağlanacak olsa her ne kadar eşin hissesi yüzde 50 ve çocuğun hissesi yüzde 25 olsa da aylığın tamamı iki hisse eşe, bir hisse çocuğa olmak üzere dul eşe 1.000 TL yetim çocuğa ise 500 TL aylık bağlanacaktır.