Anadolu Isuzu, ticari araç üretimindeki ve Ar-Ge çalışmalarındaki gücünü, “Anadolu Savunma” markası ile savunma sanayisine de taşıyor. Şirketin Ar-Ge Merkezi’nde, Türk mühendisleri tarafından geliştirilen SEYİT, üç modeli ile IDEF 2019’da görücüye çıkacak. Yüksek performanslı askeri araçlarıyla yurt içi ve yurt dışında pazar payını artırmayı hedefleyen Anadolu Isuzu’nun Genel Müdürü Tuğrul Arıkan, söze sektöre giriş hikâyelerini anlatarak başladı.

Savunma Sanayiine nasıl girdik?

Aslında biz 2011 yılından beri savunma sanayiinin içindeyiz. Emniyetin, jandarmanın talepleri üzerine zırhlı araçlar yapmaya başladık. 2011 yılında zırhlı midibüs çalışmalarına başladık o iyi bir çalışmaydı, oldukça da kullanılıyor. Ardından 2014 yılında zırhlı pick-up üretimine başladık. O da 4x4 olduğu için zor arazi koşullarında güzel bir çözüm oldu. Bunlar, tabi ki savunma sanayinin çok küçük bir kısmı. Bizim DNA’mızda kamyonculuk var. Her ne kadar şimdi otobüsçülük daha ağır basmaya başladıysa da ihracattan dolayı, kamyon işini iyi bildiğimiz için ürün portföyünü zenginleştirmeyi araştırırken şunu gördük; silahlı kuvvetlerin lojistik amaçlı ağır kamyon özel çözüm 8x8, 6x6, 10x10 araç ihtiyaçları var. Portföyleri eski olup yenilenmesi gerekiyor. Biz önce bu noktada neler yapabiliriz diye baktık. Dünya genelinde araştırmalar yaptık. Bizim özümüzde sanayicilik olduğu için ithal et, sat gibi kolaycı bakış açısına girmedik. Hep bir üretim katma değeri oluşturmamızın gerekliliğini savunduk. 2017 yılında 100 yılı aşkın bir firma olan Tatra Grubu ile işbirliğine girdik. Şu anda başarılı kamyon çözümleri var. Savunma sanayinde de aslında otobüse benzer bir terzi işi yaklaşıma ihtiyaç var. Her talep edilen araç tipi farklı. Anlaşmamızda özellikle lokal yönetim diye belirttik. 2017 sonunda başladık ve ilk araçlarımızı yaptık. Sevkiyatlarımız da başladı.

Yerlilikte yüzde 70’e ulaştık

Savunma sanayii ekseninde bir anlaşma yapıldı ancak ticari çözümler için de her zaman hazırız. Yani ticari çözümler bu tip kamyonlarda daha az oluyor ama onlara da her zaman hazırız. İlk yola çıkışımızın ana noktası savunma sanayiiydi. Orada da şöyle bir çözüm öngördük alt yapıdaki ana komponenti Tatra’dan temin ederek geri kalan her şeyi kendimiz yerli yapma üzerine kurduk. Geldiğimiz noktada kamyon konusundaki yerlileştirmedeki gündemimiz sebebiyle ciddi anlamda yo aldık. Şu anki görüntü bir iki sene içinde üretimimizde yüzde 65- 70 yerli paya ulaşacağız gibi görünüyor.

Seyit’in isim hikayesi

2018 yılında aracı geliştirmeye başladık, sonrasında bir isim bulmak gerekiyordu. Ana markamızın ismi Anadolu Savunma. Fakat araç modelinin de özel bir isminin olması gerekiyor. Ar-ge departmanından bir arkadaşımızın fikri idi Seyit. Seyit onbaşının hikâyesi ile de bağdaştırınca çok hoşumuza gitti. İsim oradan geldi. Seyit o gruptaki 8x8 araçlarımızda kullandığımız model ismi. Ama ana şemsiye markamız Anadolu Savunma’dır.

12 x 12 bile üretiriz

Şu an 8x8 ve 6x6 modeller yapıyoruz. Ama 10x10 12x12 ihtiyaç halinde hazırız. Öncelik içerideki talebin karşılanmasıdır. İçeride gücümüzü tam ispatlamamız lazım. Sevkiyatlarımıza başladık, ancak bu işin sadece içeride kalmasına imkân yok. Muhakkak dışarı çıkmalı fakat burada da şöyle yapmalıyız. Biz şimdi aracı yapıyoruz ama bir de üst yapısı var. Üst yapısında da çok iyi iş ortaklarımızla ilerliyoruz. Salı günü kapılarını açacak olan Uluslararası Savunma Sanayii Fuarı (IDEF’19) fuarında bir tane üst yapılı aracımız sergilenecek. Hedefimiz bu ve bunun gibi araçları yurt dışı fuarlarına da götürmek. İstanbul’daki IDEF’19 Fuarı’na Anadolu Savunma olarak görücüye çıkacağımız ilk yer olacak. Üç aracımız sergilenecek. İki tanesi 8x8 bir tanesi 4x4.

İsmail Demir’i kutluyorum

Bu işin fizibıl olması için muhakkak ihracat lazım. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı İsmail Demir Bey ihracatı çok teşvik ediyor. Savunma sanayi başkanlığının ayrı bir yurt dışı dairesi var onlarla irtibat halindeyiz. Onlar ürünlerimizi aynı zamanda yurt dışında da pazarlıyor. Biz öncelikle savunma sanayi başkanlığının direktifleri doğrultusunda ihracatımızı yapmak istiyoruz. Onlarda çok önemli bir bilgi birikimi mevcut. Sayın Demir’i kutluyorum. Potansiyel olarak gördüğümüz yerler ise Orta Asya, Kuzey Afrika, Ortadoğu’dur.

AR-GE’mize de mühendis

Bizim Ar-Ge mizde çalışan mühendislerimizin kapasitesi bu geliştirmeler uygun. Bu anlamda bir eksiğimiz veya büyük bir dış desteğe ihtiyacımız yok. Hatta bazen dışarıya biz danışmanlık veriyoruz. Otobüste de biz ülke ve şirket olarak çok iyi bir üreticiyiz. Ürünü a’dan z’ye üretiyoruz. Belli başlı limitlerimiz var. Bu limitler nelerdir: miktar limitleri. Miktarlar düşük olunca belli başlı yatırımları Türkiye’de yapmak fizibıl çıkmıyor tabi. Motor yatırımını buna örnek verebilirim.

Esas yatırımı insana yaptık

İlk yatırımımızı ar-ge’de yaptık. Esas yatırımımızı insana yaptık. Yeni bir ekip oluşturduk. Yazılım ve insan daha gerekli olan bir yatırım grubu. Test imkânlarında da iyiyiz. Ar-Ge yatırımlarımız zaten uzun döneme yayılmış bir süreçte önceden başlamıştı, tüm kategoriler için.

Araçlarımız çok dayanıklıdır

Bizim toplam ciromuz içinde savunma sanayii lojistik amaçlı tarafı tahminen yüzde 10 ‘a yaklaşacak. Şu an için 10-12 firma ile parçaların yerlileşmesi için çalışıyoruz. Bizim kamyonlarımız en önemli özellikleri dayanıklılıkları, bakım maliyetleri düşüktür, sahibini yormaz uzun km’ler gider. Aynı mantığı savunma sanayi araçlarımızda da geliştirmemiz lazım. Sağlamlık, zor koşullara dayanıklılık savunma sanayi araçlarımızda muhakkak olması lazım. Üretim yerimizi belirledik onunla ilgili yatırımımız devam ediyor.

Açığı kapatmanın yeni formülü

2019 da toplam ciromuzdaki payı artırarak açığı kısmen kapatmaya başladığımızı söyleyebilirim. Uzun süreli projeler bunlar. Esas etkileri önümüzdeki senelerde göreceğiz. Ama önümüzdeki üç yıla bakarsak odaklandığımız en önemli konu ihracat. Otobüs ihracatında rakamlarımız artıyor. Bu sene de geçen yıl gibi yüzde 20 üzerine çıkma hedefimiz var. Mevcut pazarlarda da ihracat artışı var, yeni pazarlar da var. İngiltere ve İrlanda’ya yeni giriyoruz. Mevcut pazarlarda ciddi artış görüyoruz.

Elektrikli aracımız görücüye çıkıyor

ARIKAN: “İlk elektrikli aracımızı ekim ayında Brüksel’de fuarda sergileyeceğiz. Önümüzdeki sene de hem elektrikli otobüsü hem de elektrikli kamyonu tanıtmaya başlayacağız. Tüketici cephesinden bakarsak elektrikli araçların avantajı merak ediliyor. Bakım maliyeti, yakıt açısından avantajları var. Ama tabi ki batarya fiyatları sebebiyle de dizel motora göre önemli ilk satın alım maliyet farkı var.

Mühendis bulmak zor

Odaklanmış Ar-Ge mühendisi bulmakta zorluk çekiyoruz. Kalifiye, kendini adamış mühendis bulmak zor.”

Hedef iki kat ihracat

Anadolu Isuzu, son yıllarda aldığı kararlarla yüzünü ihracat pazarlarına döndü. 2018’de 109 milyon dolar ihracat geliri elde eden şirket, 2023 yılına kadar ihracatını iki katına çıkarmayı hedefliyor. Uzun yıllardır edindiği kamyon üretim deneyimini savunma sanayisine de entegre eden Anadolu Isuzu, 8x8 çekiş sistemine sahip bu özel alt yapılı kamyonlarda, yerli üretim tek marka olma özelliğine de sahip.

Hurda teşviki için önerilerim var

Geçen yıl gündeme gelen hurda teşviki uygulamasına da değinen Anadolu Isuzu Genel Müdürü Tuğrul Arıkan, verilen teşvikin devlete de faydası olması gerektiğini vurgulayarak şu tespitlerde bulundu: “Ticari araç açısından bakarsak en isabetli teşvik hurda teşvikidir. Türkiye’de de çok ciddi 10 yaş üstü otobüs kamyon var. Bu araçların yakıt tüketimleri çok yüksek. Oradan kaybımız var. Devletin motorlu taşıtlar vergisi kaybı da var. Öte yandan çevreye ciddi zarar veriyor. Güvenlik teknolojisi açısından da ciddi anlamda farklılıklar var. Hurda teşviki ne yazık ki ticari araçta çok limitli kaldı, belli bir rakam ve ötv ile sınırlı olarak. Ticari araç fiyatları düşünülünce bu teşvik kullanıcıları yeni araç alımına ikna etmeye yetmedi. Bizim önerimiz rakamı biraz yükseltmek şeklinde olabilir, daha ikna edici bir seviyede olmalı. Ve en önemli şey finansman. Finansmanla ilgili de destek sağlanmalı. Hurda teşviki ticari araç anlamında çok canlandırıcı bir teşvik olur.”

Kur farkı maliyetlere yansıdı

Otomotiv piyasasındaki durgunluğa da değinen Arıkan, “Bizde de maliyet artışları var. Ancak bunlar hâlâ fiyatlara yansıtılmadı. Hem faiz artışı hem döviz artışı iki taraflı baskı oluşturuyor. Bunların sonucunda talepler düştü. Ticari araç pazarında talep İlk 3 ayda yüzde 50’ler civarında düştü” dedi.

Yükselen grafiği ile dikkat çekiyor

Midibüs, otobüs ve kamyon modellerini, başta Batı Avrupa olmak üzere; Avrupa Kıtası, Kuzey Afrika ve Türkiye Cumhuriyetlerinde bulunan 30’dan fazla ülkeye ihraç eden Anadolu Isuzu, bu ülkelerdeki başarılı servis ve satış sonrası hizmetler yapılanması ile de öne çıkıyor. Firma, bu yapılanmaya savunma sanayisi ürünlerini de katarak tüm dünyanın tercih ettiği markalar sıralamasında daha yukarılarda yer almayı hedefliyor.

İşte rakiplerimizden ayrıştığımız nokta...

Türkiye’de çok başarılı firmalar var. Bizim girdiğimiz alan aslında Türkiye’de biraz boşluk olan bir alan baktığımızda. Türkiye’nin ihtiyacı olan ama tam
olarak yerli üretimle karşılanamayan bir alan. Lojistik olarak ağır kamyonlardan bahsediyoruz. Tankları taşıyan, kirpileri 7-8 metreden kurtarabilen
araçlardan bahsediyoruz. O alana talip olduk çünkü o işi iyi biliyoruz. O yüzden orda biz kendimizi rakiplerden ayrıştıracağız. Bugün normal Anadolu
Isuzu kamyonlarında olan ayrışmanın benzeri olacak. Dayanıklılık, güçlü performans, kullanıcı dostu olmak gibi.Üretim yerimiz ŞekerpınarıÜretim için yeni bir sahaya ihtiyaç duymuyoruz. Şekerpınar’da bir alan ayırdık. Ar-Ge içinde geniş özel bir alanımız var. Zırhlı kabinleri de biz yapıyoruz. Yatırımda en büyük kalemi insan oluşturuyor.