Kıdem tazminatı fonunda bilinmesi gerekenler merak edilmeye başlandı. Kıdem tazminatı sisteminin değişmesi için düğmeye basıldı. Yeni kıdem tazminatı fonu, bireysel emeklilikle entegre bir fon sistemi olacak. Milyonlarca çalışanı ilgilendiren ve üzerinde çalışan yeni kıdem tazminatı ve emeklilik nasıl olacak? İşte ayrıntılar. 

Kıdem tazminatı mutabakatla hayata geçecek

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, yeni kıdem tazminatı sistemine ilişkin görüşleri almak ve ayrıntıları netleştirmek üzere ilgili tüm tarafları bir araya getirecek. Bakanlık yetkililerinden edindiği bilgiye göre, uzun süredir ülke gündeminde bulunan kıdem tazminatı reformu Yeni Ekonomi Programı'nda da yer alırken, bu kapsamda kıdem tazminatı reformunun sosyal tarafların mutabakatıyla gerçekleştirilmesi öngörülüyor.

Mevcut kıdem tazminatı uygulamasında, son iş yerinde en az bir yıl çalışmak koşuluyla emeklilikte, vefat halinde veya işten çıkartılma durumunda tazminat alınıyor. Ancak fiili durumda uygulamadan, sınırlı sayıda çalışan faydalanabiliyor. Uygulama, firmaların çalışanları için kıdem tazminatını hesaben karşılık olarak ayırmakla beraber nakit olarak koymaması, kendi isteğiyle işten ayrılanlara ödeme yapılmaması gibi sorunlar nedeniyle arzu edilen düzeyde gerçekleşmiyor.

Hak kaybı olmayacak

Yapılacak düzenlemeyle mevcut sistemdeki sorunların giderilmesini teminen, kıdem tazminatının işverenlerin takdirinde belirsiz bir alacak olmaktan çıkarılarak nakden ödenebilir hale getirilmesi amaçlanıyor. Düzenleme kapsamında fona ne kadar kesinti yapılacağı, sistemin kimleri kapsayacağı, birikmiş kıdem tazminatlarının durumu gibi temel parametreler, işçi sendikaları da dahil olmak üzere konuyla ilgili tüm paydaşların görüşleri alınarak belirlenecek. Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak da yakın zamanda bütün kesimleri bir araya getirecek. Yapılacak çalışmalarda kazanılmış hakların korunması sağlanacak. Peki kıdem tazminatı fonu ne getiriyor? Kıdem tazminatı fonu ayrıntıları neler?

Kıdem tazminatı fonu son dakika 2019

Yeni Ekonomi Programı Yapısal Dönüşüm Adımları 2019 programına göre Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), yeniden ele alınarak, tamamlayıcı emeklilik sistemine dönüşecek. Bu sistemle birlikte kıdem tazminatı reformu hayata geçirilecek ve BES ile kıdem tazminatı entegre edilecek. Reformun da tüm tarafların mutabakatıyla sene sonuna kadar gerçekleşmesi bekleniyor. 1 Mayıs’ta ise işçi sendikaları, ‘kıdem tazminatı kırmızı çizgimiz, dokundurmayız’ diyerek, reform konusunda tavrını ortaya koydu. Önümüzdeki aylarda reformun detayları netleşecek. Yeni kıdem tazminatına ilişkin ayrıntıları Hürriyet'ten Noyan Doğan yazdı. Hem başka ülkelerde emeklilik sistemleri nasıl uygulanıyor hem de kıdem tazminatını BES ile entegre edip, fonlu sisteme geçen başka ülkeler var mı diye merak edip, araştırdım. Önce dünyada emeklilik sistemleri nasıl uygulanıyor, kısaca değineyim. Tüm ülkelerde birinci basamak, ikinci basamak ve üçüncü basamak olmak üzere üç ayrı kategoride emeklilik sistemleri uygulanıyor.

Kıdem tazminatı fonu nasıl olacak?

Kıdam tazminatında birinci basamak, bizdeki SGK gibi kamunun sunduğu emeklilik sistemi. İkinci basamak, işyeri bazlı, bir başka adıyla da mesleki bazlı, özel emeklilik sistemi. Gelişmiş tüm ülkelerde uygulanıyor. Bizde ise 2017’de otomatik BES adı altında mesleki bazlı emeklilik sistemi başladı. Giriş zorunlu tutuldu, çıkış serbest bırakıldı. Çalışanın maaşından yüzde 3 kesinti yapıldı, işveren katkısı getirilmedi. Üçüncü basamak emeklilik sistemi ise tamamen kişilerin ceplerinden ödeyerek, tasarruf ettiği gönüllü bireysel emeklilik sistemi.

Bizde reform adı altında yapılmak istenen; 2017’de başlayan otomatik BES’in zorunlu hale getirildiği, işverenin de çalışan gibi katkıda bulunduğu, devletin de katkı yaptığı bir sisteme geçilmesi. Böylece çalışandan ve işverenden kesilen, devletin de katkı yaptığı bir tamamlayıcı emeklilik sistemi olacak. Bunun üzerine kıdem tazminatında fonlu bir sisteme geçilecek ve bu sistem tamamlayıcı emeklilik ile entegre edilecek.

Biriken kıdem fonu ile emekli olunacak mı?

2005 yılında ise çalışanların kıdem tazminatı planlarının, emeklilik planlarına dönüştürülmesine karar verildi. Yani, özel emeklilik planları ile kıdem tazminatı birleştirildiği. Bu kapsamda işveren ve çalışanlar istedikleri özel emeklilik planlarını seçebiliyor. İşveren de çalışanın emekliliğine katkı yapıyor. Çalışanlar isterlerse ek katkıda da bulunabiliyor. Katkılar vergi teşvikleri ile destekleniyor. Çalışan hesabındaki parayı istediği zaman çekemiyor. Parayı çekebilmenin şartı; bir ev satın almak, altı aydan fazla hastanede yatış, şirketin iflası ve doğal afet. Bunların dışında çalışan hesabındaki paraya el süremiyor.

Kore Cumhuriyeti'nde 3. basamak emeklilik olarak adlandırılan bireysel emeklilik sistemi de bulunuyor ve 1994’den beri uygulanıyor. Bugün BES fonları 365 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaşmış durumda ve gayri safi yurtiçi hasılaya oranı yüzde 27’ye yakın. Özetle, kıdem tazminatı ile özel emeklilik sistemini birleştiren tek ülke Güney Kore ve bugün gelinen noktada bu birleşmenin başarıya ulaştığı görülüyor. Öyle ki, 2022’ye kadar Kore, kıdem tazminatını tamamen kaldırıp, emeklilik planlarını zorunlu hale getirmeyi planlıyor.