İnsanlar rızıklarını temin etmek için çalışır çabalarlar. Kimi işe girer yıllarını verir emekli olurken, kimileri ise bir hayli zamandır iş bulamayıp işsiz kalır. Er ya da geç işsiz vatandaş da bir iş bulur ve çalışmaya başlar. İş başvurusu için hem işverenin hem de işçinin birbirlerine karşı bir takım sorumlulukları, birbirlerine karşı sorumlulukları vardır. Sözleşme şartlarına göre kabul edilen sorumluluklar, kıdem tazminatının verilmesi, ihbar ve gider şartlar. Peki çalışanların yasal hakları neler? Fazla mesai ücreti nasıl alınır? Sigorta girişi yapılmamışsa ne yapılmalı? Tazminat hesaplamaları nasıl yapılır?

Fazla mesai yaptırılacaksa sözleşmede olmalı

Fazla mesai ücreti 2019. Sözleşmede ücretinizin gerçeğe uygun olarak yazılmış olması ve yazılı olan tutarın net ya da brüt ücret olarak belirtilmesi şart. Net ya da brüt olarak belirtilmeyen tutar ileride çelişkiye neden olabilir. Sözleşme tarihi ve işe başlama tarihine dikkat edin. Fazla mesai yaptırılacaksa sözleşmede olmalı. Maaş asgari ücretin üstündeyse ve sözleşmede fazla mesainin aylık ücrete dahil olduğu yazıyorsa yıllık 270 saate kadar yapılan fazla mesai için ücret talep edilemez. Fazla mesai yapıldığını iddia eden işçi bunu ispatlamak zorunda. İş yerinde işe giriş ve çıkışlarda imza attırılıyorsa ya da kart okutma, parmak izi alma gibi sistemler varsa dava aşamasında mahkemeden bu kayıtların celbini talep edebilir. Fazla mesai yapıldığına dair e-mail gibi işyeri iç yazışmaları varsa bunları delil olarak sunabilir. Mesai arkadaşları şahitlik yapabilir. Bordroda fazla mesai ücretinin yazıp yazmadığına da dikkat edin.

Kullanılmayan yıllık izin süreleri iş sözleşmesinin feshinden itibaren izin ücreti alacağına dönüşüyor. Bu izin ücretine ilişkin zamanaşımı iş sözleşmesinin sona ermesiyle başlıyor. 1 Temmuz 2012’den önce doğan yıllık ücretli izin alacakları için zamanaşımı 5 yıl. 1 Temmuz 2012’den sonra doğan alacaklar için işçi 10 yıl içinde arabulucuya, anlaşma olmazsa mahkemeye başvurabilir. İşveren bunu ödemek zorunda. Ayrıca yıllık izin ücretine yasal faiz de işletiliyor.

Sigorta girişi yapılmamışsa ne yapılmalı?

Sigorta girişi ya da prim ödemesi yapılmayan işçi öncelikle çalıştığı işyerinin bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik Merkezi’ne yazılı olarak müracaat etmeli. Sonra SGK memuru işçinin işyerinde fiilen çalıştığını o gün itibarıyla tespit ediyor. Böylece geriye dönük olarak 1 yıla kadar çalışılan günlerin sigortası yatırılıyor. İşten çıktıktan sonra 5 yıl içinde de hizmet tespit davası açılabiliyor.

Kıdem tazminatı alıp, ihbar tazminatı almayanlar olduğu gibi; tazminat hesaplamalarının aldığı gerçek ücret üzerinden değil de daha düşük ücret üzerinden yapılmasına sıkça karşılaşılıyor. Bunun için alacakların hesaplanması, iş akdi sona ererken işveren tarafından imzalatılan protokol, ibraname, feragatname gibi belgelerin içeriği konusunda avukatlardan yardım alın.