Ekonomideki dengelenme ve toparlanma, rakamlara yansıyor. Yılın ilk çeyreğinde yüzde 2,4 küçülen Türkiye ekonomisi, ikinci çeyrekte de yüzde 1,5 daralma gösterdi. Ekonomistler hız kesen daralmanın 4. çeyrekte büyümeye dönüşeceğini ifade ediyorlar.

Beklentilerden daha iyi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), yılın ikinci çeyreğine ilişkin Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) verilerini açıkladı.

Buna göre, ikinci çeyrekte daralma, yüzde 1,5 ile piyasa beklentilerinden daha iyi geldi. Bu dönemde GSYH, cari fiyatlarla yüzde 15 artarak 1 trilyon 24 milyar 226 milyon lira olarak gerçekleşti.

GSYH’yi oluşturan faaliyetler incelendiğinde, tarım sektörünün toplam katma değeri, nisan-haziran döneminde geçen yılın aynı dönemine göre, zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 3,4 arttı. Sanayi sektörünün toplam katma değeri yüzde 2,7, inşaat sektörünün yüzde 12,7 ve hizmetler sektörünün yüzde 0,3 geriledi.

Tarım sektörü büyüdü

İktisadi faaliyet kollarına göre cari fiyatlarla en yüksek büyüme hızı, yüzde 28,8 ile “tarım, ormancılık ve balıkçılık” sektöründe görüldü.

Takvim etkisinden arındırılmış GSYH, zincirlenmiş hacim endeksi, yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 1,4 azaldı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH, zincirlenmiş hacim endeksinde ise bir önceki çeyreğe göre yüzde 1,2 arttı.

Ekonomistler 2020’yi işaret etti

Ekim, kasım ve aralık aylarında Kabine ile T.C. Merkez Bankası’nın bugüne kadarki desteklerden daha farklı adımlar atılması gerektiğini ifade eden ekonomistler, asıl çabanın 2020 yılının kurtarılması için gösterilmesi gerektiğini dile getirdi.

Maliye politikalarında revizyona gidilmesi gerekliliğini savunan ekonomistler, KDV iadeleri ve yatırım indirimlerinin mükelleflere ödenmediğini hatırlatarak, özellikle ihracatçıya verilen desteklerin üzerine yeni destekler verilmesi gerektiğini savunuyor.

Bahçıvan ‘Finansman’a dikkat çekti

İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan ise GSYH verilerinin, yıla girerken arzu edilenin aksine, ekonomideki pozitif büyümenin biraz daha gecikeceğini ortaya koyduğunu belirtti. Kredi büyümesinin pozitife dönüşmediği bir ortamda imalat sanayisinin pozitife dönüşmesi beklentilerinin gerçekçi olmadığını aktaran Bahçıvan, “Finansman koşullarında yeteri kadar iyileşme ve yatırım ortamında daha güçlü bir düzelme gerçekleştiği takdirde, önümüzdeki dönemde büyüme rakamlarında sağlıklı bir toparlanma ancak mümkün olabilecektir” görüşünü dile getirdi.

“Son artçıları geride bırakıyoruz”

İstanbul Ticaret Borsası (İSTİB) Başkanı Ali Kopuz, iç talepte yaşanan kısmi durgunluk ve yatırımlardaki zayıflamanın etkisiyle ekonomide yüzde 2 civarında daralma beklendiğini kaydederek, “Ancak tahminlerden daha iyi bir performans göstererek yüzde 1,5 daralma gerçekleşti. GSYH, önceki çeyreğe göre yüzde 1,2 arttı. Yaşadığımız sarsıntının son artçılarını geride bırakıyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

Dördüncü çeyrek için pozitif büyüme öngörülüyor

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, ikinci çeyrekte, ilk çeyreğe nazaran yüzde 1,2’lik büyüme kaydettiklerini belirterek, tüketim harcamalarındaki daralmanın hız kestiğini, sanayi sektöründeki daralmanın da yüzde 3,9’dan yüzde 2,7’ye düştüğünü aktardı. Bu durumun büyümede negatif makasın toparlanma yönünde kapandığının işareti olduğunu vurgulayan Avdagiç, gerileyen faiz oranlarının gelecek süreçte yatırımlara da ivme kazandıracağını bildirdi. Avdagiç, “Daralmanın büyümeye dönüşeceği eşiğe gelmiş bulunuyoruz. İbre dördüncü çeyrek için pozitif büyümeyi gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu.

“Toparlanmanın güçlü sinyallerini gösteriyor”

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı İsmail Gülle, ekonominin beklentilerinin üzerinde bir performans sergilediğini belirterek, “Bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 1,5 daraldı. Bir önceki çeyreğe göre ise yüzde 1,2’lik bir artış kaydeden ekonomimiz, toparlanmanın güçlü sinyallerini gösteriyor” dedi. Büyümeyi ihracatın sırtladığını belirten Gülle, “İlk 7 aylık ihracatımız yüzde 2,7 arttı. İhracatımızdaki artış süreci, sürdürülebilir olması ölçüsünde de yeni kapasite artışları için yatırımları tetikleyecek ve büyümeye ek bir pozitif katkı sağlayacaktır. GSYH’nın 2019 yıl genelinde yüzde 0,5-1,5 arası bir artış ile kapatacağımıza inanıyoruz” diye konuştu.

“Ekonomi kritik eşiği atlattı”

Ankara Ticaret Odası (ATO) Yönetim Kurulu Başkanı Gürsel Baran, ekonomide ibrenin pozitife çevrileceğini belirterek, “Türkiye ekonomisi kritik eşiği atlattı” ifadesini kullandı. Faiz oranlarının indirilmesinin yakın zamanda yatırımlara ivme kazandıracağına işaret eden Baran, faiz baskısının ortadan kalkmasının büyüme rakamlarında daha etkili hissedileceğini belirtti.