Çin devletinin davetiyle Doğu Türkistan’daki işkence kamplarına giden Arnavut asılı Kanadalı Gazeteci ve Tarihçi Olsi Jazexhi, gördüğü vahim tabloya anlattı. Jazexhi, ”Özerk Sincan’ı ziyaretimiz süresince Çinliler bize, uydurma tarihi bilgilerle Sincan’ın her zaman Çin’in bir parçası olduğunu, Uygurların göçmen olduklarını, İslam’ın yabancı bir din olduğunu, bölge insanının Müslüman olmadığını söylediler. Bölgenin aslında her zaman Budist geleneğine ait olduğu belirtildi. Ama biz Uygur Türklerinin nasıl toplama kamplarında hapsedildiğini ve zihinsel işkencelere maruz kaldığını açıkça gördük, gözlemledik” dedi.

‘İslam’a inanmıyorum’ emri

Tarihçi Jazexhi, ”Şehirdeki bütün yönetim kadrolarında ‘Han’ kökenli Çinliler yer alıyor. Çinliler, bize sözde ‘mesleki eğitim okulları’nı da gezdirdi. Bunlara aslında alıkoyma merkezleri ve toplam kampı demek doğru olur. Oradaki insanların terörist olduklarını söylüyorlardı. Oraya gittiğimiz onların kesinlikle terörist olmadığını ve çoğunun reşit dahi olmadığını gördük. Tamamen beyinlerinin yıkanması için orada bulunduklarını gördük. Bazı tutuklularla konuştum. Neden orada olduklarını öğrenmeye çalıştım. Kur’an-ı Kerim okumaları, başörtüsü takmaları ve namaz kılmaları nedeniyle alıkonulduklarını öğrendik. Konuştuğumuz insanlar, reşit dahi olmayan çocuklardı. Orada kendi dillerini dahi konuşamıyorlardı. Çince öğrenmeye ve konuşmaya zorlanıyorlardı. Her gün İslam dinine inanmadıklarını söylemeleri isteniyor. Onlara sanki çok ağır suç işlemiş bir mahkum gibi davranılıyordu. Namaz kılmalarına, dua etmelerine hatta selamun aleyküm’e karşılık aleyküm selam demelerine izin verilmiyordu. Çinliler, Türk insanlara, insan gibi davranmıyorlar. Bunu büyük kültürel seviyede algı operasyonları ile devam ettiriyorlar" derken birçok caminin restorasyon gerekçesi ile kapalı olduğunu belirtti.