11. Kalkınma Planı’nda önemli yer alan enerji kaynaklarımızın değerlendirilmesi konusunda stratejik kararlara imza atan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Önceliği bora dayalı katma değerli ürün üretimine verecek olan bakanlık, bu konudaki AR-GE çalışmalarında önemli mesafe katetti. Borun işlenip ileri teknoloji ürünü olarak ihraç edilmesi hedeflerin başında yer alıyor. Plana göre Eti Maden, imzalanacak bor karbür üretimi anlaşması kapsamında üretime geçecek. Ayrıca 2023 yılı sonuna kadar ferrobor, bor nitrür ve bor karbür üretecek tesisler tamamlanarak faaliyete geçirilmeleri sağlanacak. 

281 projeye destek

Türkiye’de ve dünyada bor ürün ve teknolojilerinin geniş bir şekilde kullanımını, yeni bor ürünlerinin uygulanabilirliğini ve geliştirilmesini sağlamak için çalışan Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü (Boren), bugüne kadar Türkiye’nin bor rezervlerinin katma değerini artırmak için 281 projeye destek verdi. Bunlardan 50’sinin Ar-Ge projesi üzerinde çalışmalar sürüyor. Boren desteğinde ticarileştirilen projeler arasında borlu gübreden borlu akrilik elyafa kadar birçok ürün bulunuyor. Ar-Ge çalışmaları sonucunda geliştirilen ve ticarileşecek ürünleri arasında borlu hidrojen üretim ve yakıt pili sistemleri, borlu hafif tuğla, yara iyileştirme etkisi bulunan borik asitli sünger, ahşabın hizmet ömrünü uzatacak borlu emprenye kimyasalı gibi ürünler yer alıyor.

Yılda 1 milyar dolar

Dünya bor rezervinin yüzde 73’ü Türkiye’de bulunuyor. Türkiye’yi Rusya, Güney Amerika ve ABD takip ediyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre, dünya bor ürünleri tüketimi 2017’de 3.87 milyon ton olarak gerçekleşirken, dünya bor pazarının yüzde 60’ı Eti Maden tarafından karşılanıyor. Yılda 1 milyar dolar gelir elde ediliyor. Eti Maden’in Bor Sektör Raporu’na göre, dünya bor tüketiminin endüstriyel dağılımında yüzde 47 ile cam sektörü önde yer alıyor. Bu sektörü yüzde 16 ile tarım, yüzde 15 ile seramik takip ediyor.

BAM kuruluyor

Bor Araştırma Merkezi’nin (BAM) kurulması konusunda da adımlar atılıyor. Merkezin çalışmalarına bağlı olarak yılda en az beş yeni ürünün bulunması veya geliştirilmesiyle katma değeri yüksek ürünlerin üretimi sağlanabilecek. Ayrıca kamu ve özel sektör istediği zaman veya ihtiyaç duyduğunda bu merkez aracılığıyla analizlerini yaptırabilecek.

Türkiye’nin rolü değişecek

Türkiye dünyada pazar payı ve ham madde açısından açık ara lider olduğu borda, katma değerli uç ürün üretmek için yeni bir vizyon belirledi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez’in, yeni bor stratejisinin odağına borun değerini üretilen nihai ürüne göre bire bin noktasına kadar katlayan katma değerli uç ürün üretimini koyduklarını açıklamasının ardından ’’Borun ülkesi Türkiye’’ sloganıyla büyük adımlar atılacak. Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın Enerji Bakanlığı döneminde açıkladığı, ardından Bakan Dönmez’in devam ettiği strateji çerçevesinde temeli atılacak bor karbür üretim tesisinde tüm kısımlar devreye alındığında 150 kişilik istihdam sağlanması bekleniyor.