Günlük yaşamımızı direkt olarak etkileyen rahatsızlıklardan biri olan ishale ilişkin detaylar internette araştırılıyor. Peki, ishal nedir, neden olur? İshal belirtileri nelerdir? İshal tedavisi nasıl yapılır? İshalden nasıl hızlı kurtulunur? Konuya ilişkin detaylar haberimizde...

İshal nedir?

İshal, yirmi dört saatte üçten fazla sulu dışkılama veya anne sütü alan bebeklerde her zamankinden daha sık ve sulu dışkılamadır.

İshal neden olur?

5 yaşından küçük çocuklarda hospitalizasyona sebep olan ishalin yaklaşık %40'ını Coronavirusler neden olmaktadır.

İshal birçok nedeni vardır. C vitamini veya magnezyumun fazla miktarda alınmasından da kaynaklanabilir. İshal, kalın bağırsağın yeterince sıvı emmemesi nedeniyle meydana gelir. Yemekler kalın bağırsağa varmadan önce sindirilmiş olarak sıvı durumdadır. Kalın bağırsak suyu emerek kalan malzemeyi yarı katı bir hale getirir.

Kalın bağırsak zarar görmüş veya yangılıysa su emilmesi engellenir ve sulu dışkı meydana gelir. İshalin en sıkça görülen nedeni viral enfeksiyon veya bakteriyel toksinlerdir.

İshal nasıl bulaşır?

Enfeksiyon en sık olarak dışkının ağız ve el teması yoluyla geçer. Aynı zamanda uzun süre bekletilmiş besinler, uygun şekilde hazırlanmamış konserveler ve iyi pişirilmemiş besinler, kaynağı belli olmayan içme suları da mikropları barındırarak ishale neden olur.

İshalin süresi ne kadardır? 

Genellikle birkaç saatten bir kaç güne kadar değişebilir. Daha uzun sürebilmekle birlikte, iki haftadan daha uzun süren ishaller doktor takibi gerektirir.

İshalden nasıl hızlı kurtulunur?

Susuz kalmaktan kaçının

İshalin en yaygın komplikasyonu susuzluktur ve bu tehlikeli olabilir. Gün boyu sürekli su, et suyu ve meyve suyu içmeyi ihmal etme. Bir defada sadece küçük yudumlar içebilsen bile ishal yüzünden kaybettiğin sıvıları yenilemek çok önemlidir. 
Su içmek iyidir ama et suyu, meyve suyu ya da bazı spor içeceklerini de mutlaka iç. Vücudunun potasyum ve sodyum gibi elektrolitlere de ihtiyacı var.
Bazı insanlar, elma suyunun belirtileri daha kötüleştirdiğini düşünür.
Hiçbir şey içemeyecek kadar bulantın oluyorsa buz parçaları em.
12 saatten uzun bir süredir hiçbir sıvıyı midende tutamıyorsan ya da ishalin veya kusman 24 saatten daha uzun süredir devam ediyorsa hemen doktora git. Vücudun ciddi şekilde susuz kalırsa hastanede serum bağlanması gerekebilir.
Bir çocuk ya da bebek ishal olduysa onlara meyve suyu ya da gazlı içecek verme. Emziriyorsan her zamanki gibi emzirmeye devam et.

Reçetesiz ishal giderici ilaç kullanın

Loperamid (Lopermid) ya da bizmut subsalisilat (Bizmopen) kullanmayı dene. Bunları sadece talimatlardaki gibi kullan. Bu ilaçları yaşadığın yerdeki eczanede kolayca bulabilirsin. Önce doktora sormadan bunları çocuklara verme. Bu ilaçları aldığında, mide sorunlarına bir bakteriyel enfeksiyon yol açmışsa bazı ishal vakaları kötüleşir. Reçetesiz ishal giderici ilaçları denemek uygundur ama ishalini kötüleştirirse alternatif tedaviler için hemen doktora git.

Ağrı kesicileri tedbirli bir şekilde kullanın

Ateşi düşürmek ve karın kramplarının neden olduğu ağrıyı azaltmak için non-steroid anti-inflamatuar ilaçlar (ya da ibuprofen ve naproksen gibi NSAİİ’ler) almayı deneyebilirsin. Öte yandan fazla dozlarda ya da bazı hastalıklar varken kullanıldığında bu ilaçlar mideyi tahriş ve tahrip edebilir. Bu ilaçları sadece doktorun söylediği gibi ya da şişedeki talimatlara göre kullan ve aşağıdaki durumlarda bunları kullanma:
Doktorun sana farklı bir ilaç verdiyse ya da farklı bir durum için başka bir NSAİİ alıyorsan. Karaciğer ya da böbrek hastalığın varsa. Mide ülserin olduysa ya da mide kanaması geçirdiysen. 18 yaşından küçüksen. Bir çocuğa ya da ergene bu ilaçları vermeden önce doktoruna danış. Çocuklarda ve ergenlerde grip dâhil virüsleri tedavi etmek için aspirin kullanmak, Reye sendromu adında hayatı tehdit edebilen bir hastalığa yol açabilir.

Bol bol dinlenin

Çoğu hastalıkta ya da tıbbi durumda olduğu gibi, vücudun için yapabileceğin en iyi şey, dinlenmektir. Yeterince uyu, kendini sıcak tut ve vücudunun dinlenmesine izin ver. Bu, ishale neden olabilen herhangi bir enfeksiyonla savaşmana ve hastalığın fiziksel stresinden kurtulmana yardımcı olur.

Belirtiler geçmezse ya da kötüleşirse doktora gidin

İshalin ya da kusman 24 saatten uzun sürerse ya da 12 saatten daha uzun süredir su bile içemiyorsan susuzluğu önlemek için doktora git. Şiddetli karın ağrın ya da rektal ağrın varsa, dışkın siyahsa ya da dışkında kan varsa, ateşin 39°C’den yüksekse, boynunda tutulma ya da şiddetli baş ağrın varsa ya da cildin veya gözlerinin beyazı sarardıysa aile hekimine git.
Çok susadıysan, ağzın ya da cildin kuruysa, pek idrara çıkmıyorsan veya idrarın koyu renkliyse ya da kendini hâlsiz, sersem gibi, bitkin hissediyorsan susuz kalmış olabilirsin.

Çocuğunuz susuz kaldıysa doktora götürün 

Çocuklar ve bebekler, yetişkinlerden daha hızlı susuz kalırlar ve bunun sonuçları daha ciddidir. Çocuklardaki susuzluk belirtileri arasında şunlar vardır: çukurlaşmış gözler, başın ön tarafında içe çökmüş, yumuşak bir nokta, bebek bezlerinin normalden daha az ıslak olması (ya da 3 saatten fazla bir süre hiç ıslanmaması), gözyaşı olmadan ağlamak, ağzın ya da dilin kuru olması, ateşin 39°C ya da daha yüksek olması, huysuzluk ve sersemlik.
Çocuğunun ishali 24 saatten daha uzun süredir devam ediyorsa ya da dışkısı siyahsa veya dışkısında kan varsa da onu doktora götür. Çocuğun hâlsizse, şiddetli karın ağrısı ve ağız kuruluğu varsa ya da doktoruna ulaşamıyorsan onu acil servise götür.

Sağlık durumunda ciddi değişiklikler varsa acil yardımla bağlantı kurun

Sende ya da başka birinde nefes alma güçlüğü, göğüste ağrı, zihin bulanıklığı, aşırı uyuşukluk varsa, uyanmakta güçlük çekiliyorsa, bayılma ya da bilinç kaybı, hızlı ya da düzensiz nabız, nöbet geçirme, boyunda tutulma, şiddetli baş ağrısı, aşırı hâlsizlik ya da sersemlik hissi varsa hemen acil yardımı ara.