Okur Postası

‘Hilal, Halil ve ihlal’

Gazetemiz okurlarından M. Fatih Kahraman, ‘Hilal, Halil ve ihlal’ başlıklı yazısını bizimle paylaştı.

‘Hilal, Halil ve ihlal’
-

“Halkına halil olan, hilalin gölgesinde ihlaller meydana getirmez!” (MFK).HİLAL: Arapça ‘he’,’lam, ‘elif’, ‘lam’ harflerinden meydana gelmektedir ki; “Allah” lafzıyla aynı harfleri içerdiğinden oldukça manidar bir kelimedir. Sözlükte “ayın yeni doğduğu zaman ilk üç günlük yay şeklindeki durumu” olarak tarif edilir.  İslam dininde  ayın değişik hareketleri, ibadetlerin başlangıcı ve bitişi olarak görülerek farklı anlamlarda kullanılır. Hadislerde hilâl, daha çok oruç ve hac zamanının tespitiyle ilgili olarak gündeme gelmektedir.

HALİL: Arapça kökenli dost, âşık, arkadaş, yakın arkadaş, gönüldaş, sevgili, ahbap, seven kimse, teklifsiz dost, yâr, candan arkadaş, eş, yoldaş ve zevce gibi anlamlara gelen bir kelimedir.

İHLAL: Bozma, sakatlama, lekeleme, karıştırma, kusurlu hale getirme, halel getirme, bozmak, bozulmak, birini ihtiyaç içinde bırakmak ve düşmanın haklarına vefa etmeyip haksızlık etmek manasına gelen Arapça kökenli bir kelimedir.

Ayın evreleri içinde dolunay güzellik ve parlaklık, hilâl ise bunlarla birlikte yenilik, doğum ve taze hayat simgesi kabul edilir. Ay tarihte pek çok toplum tarafından ‘ilah’ sayılmış ve ayla ilgili birçok mitoloji oluşturulmuştur. Türk mitolojisinde de bu türün örnekleri oldukça fazladır. Birçok millet ve inançta hilalin (ay) farklı şekillerde değerlendirildiği bilinmektedir, ancak dinî bir sembol olarak daha çok Müslümanların kullandığı görülmektedir. Örneğin:

“Vurulup tertemiz alnından, uzanmış yatıyor,

Bir hilâl uğruna, yâ Rab, ne güneşler batıyor!” beytinde Mehmet Akif Ersoy, “bir hilal uğruna” derken bir “sehl-i mümteni” yani ilk okunduğunda bayrak önemsizmiş gibi gösterilmiş, derinliğine bakıldığında ise bir bayrak için gerekirse binlerce güneşin batabileceği dile getirilmiştir. Hilal, Türk bayrağını temsil eden ay ve yıldızın bir parçasıdır. Hilal aynı zamanda İslamiyet’i de temsil eden çok önemli bir semboldür. Hicrî veya miladî takvim için fark etmeyen bir husus da 12 ayın her biri için yine özellikle “ay” kelimesini kullanıyoruz ki bu da ayın zamanla ciddi ve olmazsa olmaz bir bağı vardır.

Geçmiş kültürlerde farklı bir anlam taşısa da ayet ve hadislerde anlatılan özellikleri sebebiyle hilalin Müslümanlar tarafından mutluluk, sevinç ve dirilişin sembolü olarak kullanılmasında bir sakınca görülmemiştir. İslam dünyasında hilal, 7. Asırdan itibaren bir sembol olarak kullanılmaya başlamıştır. Günümüzde Hıristiyan dünyasının Kızılhaç’ına mukabil kurulan Kızılay (Hilâl-i Ahmer), içki ve uyuşturucularla mücadele etme amacını güden Yeşilay (Hilâl-i Ahdar) gibi müesseselerin sembolü olarak kullanılan hilal bazen tek, bazen de bir veya birkaç yıldızla birlikte Azerbaycan, Cezayir, Kamerun, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Malezya, Moritanya, Pakistan, Singapur, Tunus, Türkmenistan gibi İslâm ülkelerinin bayrak motiflerini meydana getirmektedir.

Hilalin vermiş olduğu en önemli mesaj ise; Allah lafzı ile aynı harflerden oluşması hasebiyle sembolik olarak “kelime-i tevhid”i temsil etmesidir.

Kur’an’da Nisa suresi 125. ayette: “İşlerinde doğru olarak kendini Allah’a veren ve İbrahim’in, Allah’ı bir tanıyan dinine tâbi olan kimseden dince daha güzel kim vardır? Allah, İbrahim’i dost edinmiştir.”  İbrahim (a.s.) ile birlikte zikredilen ‘Halil’, Allah’ın dostu olarak kayda geçmiştir. Peygamberler, Allah’ın elçileri olması bakımından farksız olmakla beraber bazı özellik ve imtiyazlarıyla birbirinden farklıdırlar. Bu cümleden olarak Hz. Musa’ya “kelîmullah”, Hz. İsa’ya “rûhullah”, Hz. Muhammed Mustafa’ya “habîbullah” denildiği gibi, Hz. İbrahim’e de “halîlullah” denilmiş ve yukarıdaki ayet bu nitelemeye kaynak olmuştur. Bizler de çocuklarımıza halil ismini takarız.

Hz. İbrahim’den ilhamla insanlar arasında dostluk meydana getirmek ve aynı hedefi birlikte halil olarak uyum içerisinde adımlamak ne kadar da özlemini çektiğimiz bir vaziyettir. Amma velâkin durum böyle mi? Hayır! Güven ve sevgiler zedelenince toplumdaki ülfet ve insicam da haliyle ihlallerle bozuldu ve bozulmaya da devam etmektedir. Onun içindir ki İslam, toplumları oluşturan fertlerin şahsî ve gündelik hayatından aile hayatına, akrabalık ve komşuluk ilişkilerinden ticari faaliyetlerine, eğitim, öğretim hizmetlerinden toplumsal huzur ve barışı temin eden adab-ı muaşerete kadar her alanda, insanların görev, sorumluluk ve haklarıyla, bunların ihlali  durumunda uygulanması gereken yaptırımları düzenlemiştir. Hilal kelimesinin harfleri farklı olmakla birlikte halil ile ihlal kelimelerinin harfleri de aynıdır. Sadece boyutları farklıdır ve bu tercihi de insanın kendisi yapmaktadır.

YORUMLARA GÖZAT

DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!

Yorumlarınız incelendikten sonra yorum kurallarına uyması halinde yayına alıncaktır.