Medya

SETA yabancı basının inine girdi! 'Hepsi tek sesli'

SETA'nın Türkiye'deki yabancı basın kuruluşlarını derinlemesine incelediği raporda analiz edilen haberlerin görselleri de yer aldı.

SETA yabancı basının inine girdi! 'Hepsi tek sesli'
-

SETA'nın Türkiye'deki yabancı basın kuruluşlarını derinlemesine incelediği rapor; BBC Türkçe, Deutsche Welle Türkçe, Amerika’nın Sesi, Sputnik Türkiye ve Euronews Türkiye'nin kritik zamanlarda Türkiye'yi nasıl hedef aldığını ortaya koydu. Uluslararası basının tek sesli olarak Türkiye karşıtı yayın yaptığı vurgulanan SETA raporunda, analiz edilen haberlerin görselleri de yer aldı.

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA), Türkiye’de yayın yapan medya kurumlarını analiz eden bir rapor yayınladı. “Uluslararası Medya Kuruluşlarının Türkiye Uzantıları” başlığı ile yayınlanan raporda, Türkiye’de yayın yapan yabancı basın organlarından BBC Türkçe, Deutsche Welle Türkçe, Amerika’nın Sesi, Sputnik Türkiye, Euronews Türkiye, CRI Türk (Uluslararası Çin Radyosu - Türkiye) ve Independent Türkçe’nin, 15 Temmuz darbe girişimi, PKK’nın hendek terörü ve HDP’li milletvekillerinin tutuklanması, Fırat Kalkanı Harekatı, Zeytin Dalı Harekatı, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve İstanbul Havalimanı’nın açılışı ve son olarak Rahip Brunson krizinden sonra yaşanan ekonomik dalgalanma başlıkları altında Türkiye’ye yönelik tavırları yayınladıkları haberler üzerinden incelendi.

Raporda, CRI Türk haricindeki mecraların haberlerinde mevcut hükümet karşıtı bir haber dilinin benimsendiği vurgulanırken, CRI Türk ve Independent Türkçe’nin diğer mecralarla karşılaştırıldığında çalışan profili olarak daha çoğulcu bir tablo çizdiği ve Türkiye’nin farklı renklerini yansıtan birçok medya kuruluşunda çalışmış kişilere bünyesinde görev verdiğinin saptandığına dikkat çekildi.

202 sayfa

İsmail Çağlar, Kevser Hülya Akdemir ve Seca Toker tarafından hazırlanan 202 sayfalık raporda, incelenen medya organlarının kuruluş süreçleri anlatıldı. Türkiye için önemli kırılma noktaları olan siyasi ve ekonomik olaylarda yayınladıkları haberlerin analiz edildiği medya kuruluşlarının bünyelerinde çalışan gazetecilerin daha önce görev yaptığı diğer medya kurumları da incelendi.

SETA Genel Koordinatörü Burhanettin Duran’ın “yabancı basının Türkçe servisleri aracılığıyla Türkiye’nin küresel alanda nasıl resmedildiğini ve bu medya organlarının Türkiye algısı üzerinde nasıl bir siyasi iklimin etkili olduğunu anlamayı amaçlamaktadır” ifadelerinin yer aldığı takdim yazısında, raporun uluslararası yayıncılık alanında sesini duyurmuş seçili mecraların Türkiye algılarının daha iyi anlaşılmasına hizmet etmek amacıyla hazırlandığı vurgulandı.

İşte 15 Temmuz Darbe Girişimi, PKK-Hendek Terörü, Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı Harekatları, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve İstanbul Havalimanı, Ekonomik Dalgalanma ile ilgili girilen haberler...

BBC Türkçe

Dünyanın en eski devlet kanalı olan ve İngiltere’nin kamu yayın organı olarak 18 Ekim 1922’de Londra’da kurulan BBC’nin Türkçe Servisi SETA’nın raporunda 5 farklı başlıkta analiz edildi:

"Günümüzde halen Londra merkezli yayın yapmakta olan BBC Türkçe internet sitesi ve sosyal medya hesaplarıyla paylaşımlarını artırmaktadır. BBC Türkçe’nin Twitter, Facebook ve YouTube kanalları mevcuttur. Dünyanın elli merkezinde iki yüz elli kadar BBC muhabiriyle sitenin haber içeriğini oluşturmaktadır. Türkiye iç gündemine dair konuların saha haberciliği ve özel dosyalar halinde ayrıntılı şekilde incelendiği görülen haber içeriklerine ek olarak yurt dışındaki çeşitli dergiler ve BBC World sitelerinden alınan yazılar da çevrilerek BBC Türkçe sayfasında yayımlanmaktadır.

Deutsche Welle Türkçe

Konrad Adenauer’in başbakanlığı döneminde 3 Mayıs 1953’te Köln’de kurulan ve Soğuk Savaş döneminde “Almanya’nın Sesi” olarak yayın yapan Deutsche Welle’nin (DW) Türkçe yayınları 1 Temmuz 1962’de başladı.

Amerika’nın Sesi (Voıce of Amerıca, Voa)

ABD’nin en çok takip edilen uluslararası yayıncılarından olan Amerika’nın Sesi (VOA), 1 Şubat 1942’de kuruldu ve bu tarihten itibaren Türkçe yayın yapmakta.

Sputnik Türkiye

Federal Devlet Üniter Kurumu “Rossiya Segodnya” Uluslararası Haber Ajansı (MIA Rossiya Segodnya) tarafından 10 Kasım 2014’te Moskova merkezli olarak kurulan Sputnik’in Türkiye servisi ise Aralık 2014’te itibaren faaliyete geçti. Yayınları çok fazla dinlenen Radyo Sputnik’in (RS FM) karasal radyo yayını 7 gün/24 saat Türkiye’nin beş kentinden yapılmakta.

Euronews Türkiye

1993’te Fransa’nın Lyon kentinde yayın hayatına başlayan ve AB tarafından finansal olarak desteklenen Euronews’in; Arapça, İngilizce, Fransızca, Almanca, Yunanca, Macarca, İtalyanca, Farsça, Portekizce, Rusça, İspanyolca ve Türkçe olmak üzere toplam on iki ayrı dilde yayını bulunmakta.

CRI Türk (Çin Uluslararası Radyosu-Türkiye)

3 Aralık 1941’de “Pekin Radyosu” adıyla Pekin’de kurulan CRI’ının, Türkçe yayın yapan kanalı ve haber sitesi 1 Kasım 2016’da CRI Türk adıyla yayına başladı.

Independent Türkçe

7 Eylül 1986’da Londra’da kurulan Independent, 26 Mart 2016’da gazete baskısını durdurarak dijital yayına geçti. 2018 yılında IDML ve Suudi Arabistan Araştırma ve Pazarlama Grubu’nun (SRMG) bünyesinde bulunan Media Arabia arasında imzalanan anlaşma çerçevesinde 15 Nisan 2019’da Independent Türkçe olarak yayına başladı.

SETA, inceleme yaptığı olaylar sırasında Independent Türkçe yayına başlamadığı için konuya dair herhangi bir analiz yayınlamadı. Raporda, kurumun çalışanlarının önceden görev aldıkları veya katkı sundukları kurumların çeşitlilik gösterdiği belirtilerek hazırlanan görsele göre Independent Türkçe çalışanlarının önceden, Haber Global, CNN Türk ile Habertürk’ün ön planda olduğu ve BirGün’den A Haber’e kadar Türkiye’nin birçok medya kurumun kökenli isimler yer aldığına dikkat çekildi.

Medya kurumlarına ve kamuya öneriler

SETA 202 sayfalık raporunun son bölümünde ise Türkiye’de yayın yapan uluslararası medya kuruluşlarına ve kamuya maddeler halinde önerilerde bulundu.

Uluslararası Medya Kuruluşlarına Öneriler

• Türkiye’de yayın yapan yabancı medya organlarının tamamına yakını tek sesli bir profil çizmektedir. Medya organlarının ilan ettikleri yayın ilkeleri doğrultusunda tarafsız ve çok sesli bir haber aktarım dili geliştirmeleri gerekmektedir. Bu hususta Türkiye’ye mahsus öz denetim mekanizmalarını geliştirmeleri faydalı olacaktır.

• Global mecraların Türkiye uzantıları bağlı oldukları ana kademe tarafından denetlenmelidir. Zira zaman zaman medya organının ana haber birimiyle Türkiye uzantısının farklı haber politikaları takip etmesi söz konusu olabilmektedir.

• İncelenen mecraların tek sesliliğini kırması için çalışan profilini çeşitlendirmesi ve toplumun farklı kesimlerini yansıtan kişilere bünyesinde yer vermesi gerekmektedir.

• Mecraların yayın ilkelerinde çalışanlarının siyasi kimliğini belli edecek kamusal paylaşımlarda bulunmaması kuralı yer alırken bu kurala uymayan birçok çalışan olduğu görülmüştür. Medya aracının çalışanlarını bu noktada denetlemesi ve haber diline siyasi kimliğinin yansımamasına özen göstermesi gerekmektedir.

• Özellikle kamu yayıncılığı yapan Batı medyası organlarının Türkiye uzantılarının gündeme dair konularda hükümetin resmi kanatlarından yapılan açıklamaları mutlaka iletmeye dikkat etmesi gerekmektedir. Hükümete yönelik eleştirilerle beraber resmi açıklamaların da haberlerde yer alması okuyucuyu doğru yönlendirme açısından gereklidir

Kamuya Öneriler

• Her bir mecranın “şikayet ve öneri” bölümü bulunmaktadır. Özellikle doğrudan hükümeti hedef alan haberlerde yanlış bir içerik ve tutum tespit edildiğinde ilgili mercilere itiraz ve uyarıda bulunulmalıdır. Böylece medya kuruluşu ve kamu yayıncıları için ilgili ülke nezdinde denetim mekanizmaları işletilebilir.

• Türkiye’nin uluslararası kamu yayıncılığını yürüten TRT World gibi başarılı örneklerin sayısı artırılmalıdır.

• Türkiye farklı dillerde yayın yapma kapasitesini ve yurt dışında yayın yapan medya organlarının sayısını artırmalıdır. Kamu yayıncılığı devreye sokulacağı gibi özel medya kuruluşları da bu amaç doğrultusunda desteklenebilir.

• Türkiye’de yayın yapan yabancı medya kuruluşlarının güvenilirliği ve tarafsızlığı takip edilip kamuoyuyla paylaşılmalıdır. Bu maksatla bir yayın takip ve raporlama oluşumu kurulmalıdır. Medyanın tabiatı gereği oluşumun devlet tarafından kurulması isabetli olmayacaktır. Sivil toplumun kuracağı bu oluşum desteklenmeli ve teşvik edilmelidir.

 

 

YORUMLARA GÖZAT

DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!

Yorumlarınız incelendikten sonra yorum kurallarına uyması halinde yayına alıncaktır.