Andy Warhol

Andy Warhol

Ressam Andy Warhol kimdir?

Andy Warhol, 6 Ağustos 1928 tarihinde Pittsburgh, Pennsylvania, Amerika'da doğdu. Babası Andrej WarholaRus, annesi Julia Warholaise Slovak kökenliydi ve Rusya'dan Amerika'ya göç etmişlerdi. İnşaat işçisi olan babası daha sonraları maden işçisi olarak çalışmıştı. Warhol ilkokul üçüncü sınıfta St.Vitus denen ve ömrü boyunca etkilerinden kurtulamayacağı bir hastalığa yakalandı. Sinir sistemini zedeleyen, zaman zaman istem dışı hareketler yapmasına sebep olan bu hastalık yüzünden Warhol zaman zaman yatağa bağlı yaşıyordu. Bu süreç içinde hastalık hastası olan, hastanelerden ve doktorlardan korkmaya başlayan küçük Warhol, okulda da kendini dışlanmış hissediyordu. Yatalak olduğu dönemlerde çizimler yapan, radyo dinleyen ve film yıldızlarının posterlerini biriktiren Warhol için bu dönem kişiliğinin gelişmesinde oldukça önemli olacaktı.

1945 yılında liseyi tamamlayan Warhol, 1949 yılında sanata olan tutkusu yüzünden Pittsburgh’daki Carnegie Mellon Üniversitesi’nde sanat eğitimi aldı. Andy Warhol, 1949 yılında New York’a taşınarak illüstratör olarak çalışmaya başladı. Glamour Dergisi'nin sanat editörü Tina Frederiks'le tanıştıktan sonra dergi için çizimler yapmaya başlayan Warhol'un aldığı ilk iş, "Başarı, New York'ta Bir İş Sahibi Olmaktır" başlıklı yazıya hazırladığı illüstrasyonlardı. Yazı yayınlandığında ismi yanlışlıkla Andy Warhol olarak yazılan tasarımcı o günden sonra soyadının son harfini hiç kullanmadı. Sade fakat karakteristiği olan mürekkep çizimleriyle kısa zamanda adını duyurdu. Warhol'un erken dönem çalışmaları daha sonra New York'taki Bodley Gallery'de sergilenecekti.

İlk solo sergisini 1952 yılında New York Hugo Galerisi'nde açan Warhol, Truman Capote'un hikayelerini resimlendirmek için çizdiği illüstrasyonları sanat severlerle buluşturmuştu. 1953-1955 yılları arasında bir tiyatro topluluğu için sahne tasarımları da yapan tasarımcı, saçını gümüş rengine boyattı. Aynı dönemde ilk kitaplarını da yayımlayan Warhol'un eserleri 1956 yılında New York Modern Sanat Müzesi'nde sergilendi. Warhol, Miller Ayakkabıları için yaptığı reklamlarla "35 Yıllık Sanat Yönetmenleri Kulübü Büyük Ödülü"nü kazandı. Aynı ödülün bir sonraki yıl da sahibi olan Andy Warhol, 1960 yılında ilk tablolarını yapmaya başladı.

Warhol, 1963 yılında "Fabrika" adını verdiği stüdyosuna taşınarak "Red Jeckie" ve "Flower" ismini verdiği resim serilerini çizmeye başladı. 1964 yılına kadar "Fabrika"da 2000 kadar resim yapan ve bir çok film çeken Warhol, Marilyn Monroe, Troy Donahue ve Elizabeth Taylor gibi ünlü isimleri resmettiği çalışmalarıyla da oldukça popüler olmuştu.

Warhol çektiği kısa filmlerle Bağımsız Film Ödülü'nün de sahibi oldu. "Empire" ve "Sleep" isimli iki deneysel uzun metrajlı filmin de yönetmenliğini yapan Warhol'un Empire isimli filmi sekiz saat sürüyordu. Empire State Building'in karşısına konulmuş bir kameranın 8 saat boyunca sabit bir noktada çalıştırılmasıyla kaydedilen görüntülerden oluşan filmindeki temayı diğer çalışması "Sleep"te de kullandı. Sleep, uyumakta olan birinin 6 saatlik uykusunu görüntülüyordu.

1965 yılında sürpriz bir kararla artık resim yapmayacağını açıklayan Warhol, bu kararına da 1972 yılına kadar sadık kaldı. Bu süreç içinde müzik grubu Velvet Undreground'u keşfeden sanatçı, modellik yapan Nico'yu Lou Reed, John Cale,Sterling Morrison ve Maureen Tucker'dan oluşan Velvet Undreground'da vokal yapması için ikna etti ve grubun ilk albümlerinin prodüktörlüğünü de yaptı. Albüm müzik eleştirmenleri tarafından "O döneme kadar yapılmış en etkileyici albüm" olarak göklere çıkartıldı ve Warhol, albümün konsepti üzerine "Exploding Plastic Inevitable" (Kaçınılmaz plastik patlaması) isimli multimedya bir gösteri hazırladı. Açılışı 1966 yazında gerçekleşen gösteride ana sahnede grup müzikal performansını gösterirken, yan sahnelerde müzikle uyumlu görsel unsurlar kullanılıyor, renkli ışıklar ve filmler sahneye ve grubun üzerine yansıtılıyordu. Gösterinin seyirci üzerindeki etkisi şok edici oldu ve daha sonra Lou Reed'in biyografisini yazacak olan Diana Clapton gösteri için "Cehennemin bekleme salonu" ifadesini kullandı. Velvet Underground'la Andy Warhol'un yolları Lou Reed'in gruba yeni bir prodüktör bulmasıyla ayrıldı.

3 Haziran 1968 tarihinde Warhol'a, radikal bir feminist olan Valerie Solanis tarafından suikast girişiminde bulunuldu. Anında tutuklanan Solanas, Warhol için “Hayatım üzerinde bu kadar kontrol sahibi olmasından rahatsızdım” açıklamasında bulundu. Ağır yaralı olarak hastaneye kaldırılan Warhol ise göğsünden aldığı üç yara nedeniyle önce öldü sanılmıştı. Ancak kalp masajıyla hayata döndürülen sanatçı iki ay kadar yatağa bağlı yaşamak zorunda kaldı.

70'li yıllarda biraz daha sakin bir hayat sürme kararı alan Andy Warhol, zamanının çoğunu Michael Jackson, Mick Jagger, Liza Minnelli gibi ünlü isimlerin portrelerini yapmaya ayırdı. Bu dönemde “Interview” isimli dergiyi de kuran sanatçı, “The Philosophy of Andy Warhol” isimli kitabını da yayımladı.

80’lerde maddi olarak çok güçlenen Warhol, Jean-Michel Basquiat'ın da aralarında olduğu genç sanatçılara destek vermeye başladı. Andy Warhol 22 Şubat 1987 tarihinde 58 yaşındayken New York’ta hayatını kaybetti. yoko ono’nun konuşmacı olarak katıldığı bir cenaze töreni ile Pensilvanya’daki Bethel Park mezarlığına defnedilen Warhol, sıra dışı tarzına rağmen kendini her zaman dini bütün bir insan olarak tanımlamış, fırsat bulduğu her an New York’taki kimsesizler evlerinde gönüllü olarak çalışmış, sık sık kiliseye gitmiş, rahip olmak için eğitim gören yeğenini her açıdan desteklemişti.

Amerika’nın tek sanatçıya adanmış en büyük müzesi, Pensilvanya’daki Andy Warhol Müzesi'dir. İçinde sanatçıya ait yaklaşık 12,000 çalışma bulunmaktadır. New York’ta Warhol Vakfı, Slovakya’da da bir Warhol Aile Müzesi vardır.