Türkiye’nin en büyük Ayasofya’sı İstanbul’da bulunuyor. Tarihi yarımadada bulunan mabed, kilise olarak yapıldığı günden İstanbul’un fethi ile camiye çevrildiği güne kadar, Hristiyanlar tarafından defalarca yağmalandı, yakıldı ve yıkıldı. Doğu Roma’nın İstanbul’da yaptığı en büyük kilise olan Ayasofya, aynı yerde üç kez inşa edildi. 360 yılında yapılan, 404’te çıkan halk ayaklanması ile yıkılan Ayasofya, 415’te yeniden inşa edildi. 532’de bir kez daha yıkıldı. 537’de yaptırılan Ayasofya, 1261’de İstanbul’u işgal eden Haçlılarca talan edildi.

Gözyaşları sel olup aktı

1453’te ‘İstanbul’u fetheden Cennet Mekan Fatih Sultan Mehmet Han, Ayasoyfa’yı cami olarak vakfetti. Cumhuriyet’in ilanıyla cami olarak kullanılmaya devam etse de 1931 yılında kapatıldı, 1934 yılında ise Bakanlar Kurulu kararıyla müzeye dönüştürüldü. 86 yıl boyunca müze olarak kullanılan Ayasofya, geçtiğimiz cuma günü ümmetle buluştu.

Gümüşhane’deki Ayasofya, 7’nci yüzyılda yapıldı. Gümüşhane Kabaköy mevkiinde inşa edilen cami, 18’inci yüzyılın başlarına kadar kilise olarak kullanıldı. Türk nüfusunun artmasıyla 1737 yılında camiye çevrildi ve Ayasofya Camii adıyla anılmaya başlandı.

İstanbul tamam, sıra Trabzon’da

Fatih’te bulunan Küçük Ayasofya, 4. yüzyılda Bizans İmparatoru I. Justinianus ve karısı tarafından yaptırıldı. Hüseyin Ağa tarafından camiye çevrilen yapıya bir zaviye ve Hüseyin Ağa türbesi eklendi. Cami günümüzde de ibadete açık.

Fatih tarafından 1461 yılında Trabzon’un fethi ile birlikte kiliseden camiye dönüştürülen Ayasofya-i Sağir Camii ise 1964 yılından sonra müze olarak hizmet vermeye başladı. 2013 yılında ise ilk kez namazın kılınmasıyla ibadete açıldı. Restorasyonu biten Ayasofya-i Sağir Cami-i Şerifi, önümüzdeki günlerde cemaati ile tamamen buluşacak.

Bir Ayasofya da Zonguldak Ereğli’de bulunuyor. Orhan Gazi döneminde camiye çevrilen ibadethane, restorasyonu tamamlanarak ibadet açıldı. 6. yüzyılda Bitlis’in Tatvan’ın ilçesinde inşa edilen Ayasofya, yakın zamanda restore edilerek camiye dönüştürüldü.

Aslına uygun restore ediliyorlar

Edirne Kaleiçi’ndeki Ayasofya, Enez’in Osmanlı tarafından alınmasından sonra Fatih Sultan Mehmet Han tarafından camiye çevrildi. 1962’ye kadar cami olarak kullanılan yapının çatısı ve bazı duvarları 1965 depreminde çöktü. 2016 yılında başlayan onarımın ardından tarihi cami, önümüzdeki aylar içerisinde ibadete açılacak.

Bursa’da bulunan İznik Ayasofyası ise Osmanlı İmparatorluğu’nun ikinci padişahı olan Orhan Gazi tarafından 1331 yılında camiye çevrildi. Kanuni Sultan Süleyman döneminde Mimar Sinan tarafından ihya çalışmaları yapıldı. İznik’teki Ayasofya, 6 Kasım 2011 günü bayram namazıyla cami olarak hizmet vermeye başladı.

Kırklareli’nin Vize ilçesindeki Ayasofya, Büyük Cami veya Gazi Süleyman Paşa Camii olarak da biliniyor. Bizans dönemi yapısı olan cami, kilise olarak 6. yüzyılda inşa edildi. Bu bölge, İstanbul’un fethiyle Türk topraklarına katıldı, ardından bölgedeki kiliselerle birlikte Vize Ayasofyası da camiye çevrildi. Günümüzde ibadete açık olan cami, 2007 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından aslına uygun bir restorasyon geçirdi.