Venedik'te bundan 444 yıl önce vebadan öldüğü iddia edilen Osmanlı elçisi Cordoani Mustafa'nın bir suikasta kurban gittiği, aslında veba salgınından değil bir katliam neticesinde öldürüldüğü ortaya çıktı. Yeni bilgiler ışığında tarihi nitelikteki ayrıntılar tarihçi bilim insanlarını da yeni bir tartışma konusunun ortasında getirdi. Tarihi cinayete ilişkin son dakika detayları, Oxford University Press'in diplomatik belgelere dayandırarak yayınladığı ve geçtiğimiz ay Türkçe de basılan "Venedik Gizli Servisi" isimli kitapta yer aldı. İşte ayrıntılar;

Venedik 16. ve 17. yüzyıllarda Avrupa'nın en güçlü istihbarat teşkilatlarından birine sahipti. Bu teşkilat 'Onlar Konseyi' adlı kurul tarafından yönetiliyordu. Teşkilat sadece bilgi toplamıyor 'örtülü' suikastlar da yapıyordu. Buna göre Oxford University Press'in bastığı ve geçtiğimiz ay Kronik Kitap tarafından 'Venedik Gizli Servisi' adıyla Türkçe yayımlanan kitapta bu operasyonlardan biri anlatılıyor. Kitap Venedik arşivlerinden çıkan mektuplar ve diplomatik belgelere dayanılarak hazırlanmış.

Müslüman oldu, Mustafa adını aldı ve 'onlar konseyi' devreye girdi

Kitaba göre, Venedikli Cordoani, Müslüman olduktan sonra Mustafa adını aldı. Yetenek ve zekâsıyla öne çıkan Mustafa, devrin sadrazamı Sokullu Mehmet Paşa'nın maiyetinde çalışmaya başladı. Paşa'nın verdiği diplomatik nitelikli özel vazifeleri yapıyordu.

Sokullu Mehmet Paşa esirler için görevlendirmişti

Tarihi değiştirecek kayıtların yayınlandığı kitap ile ortaya çıkan son dakika bilgilerine göre 1574'te, Sokullu tarafından Venedik'teki esirlerin serbest bırakılması için görevlendirildi. İstanbul'daki Venedik elçisi Balio ülkesine yazdığı mektupta, asıl adı "Cordoani" olan Mustafa'nın Venedik aleyhine faaliyet gösteren 'zeki ve tehlikeli bir casus' olduğunu bildirdi.

Öldürme kararı alındı fakat sezilmemesi gerekiyordu

Bunun üzerine istihbaratı yöneten 'Onlar Konseyi' Mustafa'yı öldürme kararı aldı. Ancak resmi elçi olduğu için bunu kimse sezmeden 'örtülü' bir şekilde yapmaları gerekiyordu. Zehirlemeye karar verdiler. Ancak iki ayrı zehir fayda etmedi. Üçüncü bir zehir hazırladılarsa da yine başaramadılar. Mustafa'yı İstanbul'a dönerken gemide zehirleme planı da başarısız oldu.