Onur Yılmaz

İstanbul Sanayi Odası’nın hazırladığı “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2020 Araştırması”nın sonuçları açıklandı. İSO Başkanı Erdal Bahçıvan tarafından açıklanan araştırmaya göre, TÜPRAŞ üretimden satışlarda 58 milyar 593 milyon lirayla listede ilk sırayı alırken, Oyak-Renault Otomobil Fabrikaları 31 milyar 242 milyon lirayla üçüncü oldu. Listede Oyak-Renault’yu 30 milyar 812 milyon lirayla Toyota takip ederken, beşinci sıradaki şirket, isminin açıklanmasını istemedi. Star Rafineri 24 milyar 30 milyon lirayla altıncı, Ereğli Demir ve Çelik 16 milyar 976 milyon lirayla dokuzuncu, İskenderun Demir ve Çelik ise 16 milyar 910 milyon lirayla onuncu sırada yer aldı.

Ekonominin güçlü sacayağı

İSO Başkanı Erdal Bahçıvan, ‘Türkiye’nin En Büyük 500 Sanayi Kuruluşu’ araştırmasının çarpıcı veriler ortaya koyduğunu belirtti. Bahçıvan, şunları söyledi: “2020 sonuçları, ekonomimizin sanayi gibi güçlü bir sacayağının olduğuna işaret ediyor. Ama bunun sürdürülebilir kılınması adına dünün sonuçlarını güncel gelişmeler ve veriler ışığında da değerlendirmeliyiz. Bu anlamda İmalat Sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (Purchasing Manager Index-PMI) verilerine baktığımızda son birkaç aydır ülkemizin dünyadan negatif ayrıştığını görmekteyiz. Nisan PMI verilerine baktığımızda 55.8 olarak ölçülen Küresel PMI Endeksi, son 11 yılın en yüksek seviyesine ulaşmış görünüyor. En büyük ihracat pazarımız olan Euro Bölgesi PMI Endeksi de 62.9’la 24 yıllık veri geçmişinin rekoruna imza atıyor. Buna karşın Türkiye PMI Endeksi’nin nisanda 50.4’le dünyadan negatif ayrışmasını her kesimin dikkate alması gerekiyor. Dünya sanayii, 2009’dan bu yana en olumlu günlerini yaşarken imalat sektöründe 34 ekonomide ölçülen PMI verilerinde performansı en düşük dördüncü ülke olduğumuzu göz ardı etmememiz gerekiyor. Bunun temel sebeplerine mutlaka inmeliyiz.”

Enflasyonla mücadeleyi kazanmalıyız

Enflasyonda ve finansman piyasalarında tekrar başlayan olumsuzlukların önemle ele alınması gerektiğini vurgulayan Bahçıvan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Öte yandan yurt dışından gelen hammaddelerin fiyatlarında yaşanan yüksek boyutlu artışlar sanayicimize baskı yapmaktadır. Bu artışlar, ilave bir işletme sermayesi ve finansman ihtiyacı oluşturması bakımından önümüzdeki günler için çok ciddi bir stres kaynağı olacaktır. Kuşkusuz, sanayicimiz açısından bir başka önemli stres kaynağı da enflasyondur. Biz sanayiciler olarak asla ve asla yüksek enflasyonlu bir ortamda yaşamak istemiyoruz. Enflasyonun toplumlar için de ekonomiler için de sanayiler için de öngörülemezlik, istikrarsızlık olduğuna inanıyoruz. Onun için ne yapıp edip enflasyon mücadelesini mutlaka kazanmalıyız. Şu muhakkak ki enflasyonun olduğu ortamda kolay kolay yatırım yapılmaz. Nitekim geçen yıl yatırım teşvik belgelerinde yaşanan yüksek oranlı artışa rağmen yatırım iştahının fiiliyata dönmediğini son dönemlerde net bir şekilde gözlemliyoruz.”

Büyümeye devam ediyorlar

Dev sanayi kuruluşlarının üretimden satışlarının 2020’de 1 trilyon 22 milyar liradan 1 trilyon 179 milyar liraya yükselerek yüzde 15.3 oranında arttığına dikkat çeken Bahçıvan, şu ifadeleri kullandı: “İlk 500’ün büyüme performansı, 2018’de yakalanan yüzde 34.5 ve 2019’da elde edilen yüzde 16.4 artışla karşılaştırıldığında yavaşladı. Tüketici enflasyonuyla arındırıldığında 2020’de üretimden satışlar reel olarak sadece binde 6 artış gösterdi. Bu oran son dört yılın en düşük reel artışı oldu. Yavaşlamada Covid-19’a karşı uygulanan kısıtlamalar ve küresel pazarların bir süre kapalı kalmaları etkili oldu. Yılın ikinci yarısında talep toparlanmaya başlasa da finansal dalgalanma ve salgının ikinci dalgası iç satışları sınırladı.”

Açıklamalardan öne çıkan diğer bölümler ise şöyle:

İSO 500’de Ar-Ge harcaması yapan şirket adedi 271 olarak kayıtlara geçti.

İlk 500’ün istihdamı yüzde 3 arttı

İSO 500’de yabancı sermaye paylı firma sayısı, 2020’de 110’a indi.

İSO 500’de halka açık şirket adedi 67’yle yatay eğilim ortaya koydu.

İSO 500’de yer alan şirketlerin bağlı olduğu odalar dikkate alındığında sanayide Anadolu ağırlığının arttığı gözlendi.