Orta Doğu’da artan gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanma, Körfez ülkelerinin enerji gelirlerinde ciddi bir daralmaya yol açtı. Savaşın başlamasından bu yana özellikle petrol ihracatında yaşanan sert düşüş, bölge ekonomilerinde zincirleme etkiler oluşturuyor.

PETROL İHRACATI SERT DÜŞTÜ, GELİRLER ERİDİ

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve Tahran’ın misillemeleri, yalnızca askeri alanda değil; enerji üretimi, ticaret, lojistik, finans ve turizm gibi birçok sektörde de belirgin bir yavaşlamaya neden oldu. İlk üç haftaya ait veriler, bölge ekonomilerindeki hasarın boyutunu açık şekilde ortaya koyuyor.

Küresel petrol arzının yaklaşık üçte birini karşılayan Körfez bölgesi, aynı zamanda dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’na ev sahipliği yapıyor. Ancak bu stratejik geçiş hattındaki aksama, petrol ve doğal gaz sevkiyatını ciddi şekilde sekteye uğrattı.

Savaşın üçüncü haftasında bölge ülkelerinin petrol ihracatı yüzde 60’tan fazla azalarak günlük 25,1 milyon varilden 9,7 milyon varile geriledi. Bu düşüş, modern tarihin en büyük arz kesintilerinden biri olarak değerlendiriliyor.

KÜRESEL PİYASADA ARZ ŞOKU VE FİYAT BASKISI

Uzmanlara göre yaklaşık 15 milyon varillik bu kayıp, küresel enerji piyasalarında ciddi bir arz şoku yarattı. LNG ve petrokimya gelirleri hariç tutulduğunda, Körfez ülkelerinin sadece iki haftalık petrol geliri kaybı 25 milyar doları buldu.

Hürmüz Boğazı’ndaki aksama, petrol fiyatlarının kısa sürede 100 doların üzerine çıkmasına neden olurken, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler piyasayı dengelemek için 400 milyon varillik acil stok kullanımında uzlaştı. Bu adım fiyatlardaki yükselişi sınırlasa da, piyasadaki belirsizliğin sürdüğü belirtiliyor.

ÜLKE ÜLKE GÜNLÜK MİLYAR DOLARLIK KAYIP

Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM) Başkanı Oğuzhan Akyener, bölgedeki ekonomik kaybın boyutuna dikkat çekerek, “Bu ülkeyi, 140 milyar dolarla BAE, 120 milyar dolarla Katar, 100 milyar dolarla Kuveyt, 55 milyar dolarla Umman ve 15 milyar dolarla Bahreyn takip ediyor. Dünyanın en büyük petrol ihracatçısı ve Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) lideri konumunda bulunan Suudi Arabistan'ın devlet gelirinin yüzde 60'ını petrol gelirleri oluşturuyor. Son iki haftada yaşanan gelişmelerle Suudi Arabistan'ın günlük kaybının 1 milyar dolara yaklaştığı hesaplanıyor.” ifadelerini kullandı.

Akyener ayrıca, BAE’nin günlük kaybının 350 milyon dolar, Katar’ın 300 milyon dolar, Kuveyt’in 200 milyon dolar, Bahreyn’in ise yaklaşık 40 milyon dolar seviyesinde olduğunu belirtti.

Irak’ın da krizden en ağır etkilenen ülkelerden biri olduğu vurgulanırken, ülkenin petrol üretiminin günlük 4,2 milyon varilden 1,2 milyon varile gerilediği ve günlük kaybın yaklaşık 300 milyon dolar olduğu ifade edildi.

HÜRMÜZ’E BAĞIMLILIK KRİZİ DERİNLEŞTİRİYOR

Hürmüz Boğazı’na bağımlılık ise krizin etkisini daha da derinleştiriyor. Katar, Kuveyt ve Bahreyn gibi ülkeler neredeyse tamamen bu geçiş hattına bağlıyken; Suudi Arabistan ve BAE gibi bazı ülkeler boru hatları üzerinden sınırlı da olsa alternatif ihracat yolları kullanabiliyor.