Geçmişte eğitim döneminin bitişini simgeleyen mütevazı mezuniyet törenleri, sosyal medyanın ve "Mezuniyet Anneleri" konseptinin etkisiyle çocuk başına 30 bin lirayı aşan lüks otel partilerine ve dijital bir podyum yarışına dönüştü.

Yaşına uygun olmayan bu şatafatı anaokulu seviyesinde kanıksayan çocukların emek ve ahlak algısı kökten yıkılırken, uzmanlar bu durumun pedagojik bir kriz olmaktan çıkıp ciddi bir toplumsal güvenlik sorununa dönüştüğünü vurguluyor.

Akıllı telefon ekranlarında başlayan birkaç dakikalık gezinme, fark edilmeden insanların harcama alışkanlıklarını, yaşam tarzlarını ve hatta başarı algılarını değiştirebiliyor. Uzmanlara göre sosyal medya artık yalnızca bir iletişim aracı değil; tüketim davranışlarını şekillendiren güçlü bir ekonomik ve psikolojik mekanizma haline geldi.

Özellikle Instagram, TikTok ve benzeri platformlarda kullanıcıların sürekli olarak lüks tatiller, pahalı restoranlar, son model otomobiller, marka kıyafetler ve kusursuz yaşam görüntüleriyle karşılaşması, bireylerde sosyal karşılaştırma eğilimini artırıyor. Akademik çalışmalar, bu karşılaştırmanın gösterişçi tüketimi tetiklediğini ortaya koyuyor.

Araştırmalara göre sosyal karşılaştırma eğilimi arttıkça bireylerin gösterişçi tüketim davranışları da yükseliyor. Bu durumun sonucu olarak bazı kullanıcılar ihtiyaç duymadıkları ürünleri satın alıyor, kredi kartı harcamalarını artırıyor ve borçlanarak tüketim yapabiliyor.

Ayrıca sosyal medya içeriklerine uygun bir yaşam tarzı oluşturmaya çalışıyor.

Bu çılgınlığın en ağır darbeyi vurduğu yer ise ne yazık ki eğitim kurumları oldu. Geçmişte üniversite veya lise sıralarından mezun olurken yaşanan o mütevazı ve anlamlı gurur, şimdilerde yerini anaokulundan itibaren başlayan lüks otel partilerine, binlerce liralık tasarım elbiselere, profesyonel dış çekimlere ve dijital bir rekabete bıraktı. Üstelik bu sürecin başrolünde, sosyal medyada yeni bir fenomene dönüşen “Mezuniyet Anneleri” yer alıyor.

5 YAŞINDA KEP FIRLATIYORLAR

Eğitimciler ve pedagoglar, anaokulu ve ilkokul seviyesindeki çocuklara yönelik düzenlenen şatafatlı mezuniyet balolarının çocuk psikolojisine aykırı olduğunu vurguluyor. Normal şartlarda bir akademik başarının, yıllar süren bir emeğin sembolü olması gereken "mezuniyet" kavramı, henüz okuma yazma bile bilmeyen çocuklara en lüks haliyle sunuluyor.

Bu durum, çocuklarda "erken haz tüketimi" ve "maddi doyumsuzluk" yaratıyor. Yaşına uygun olmayan yetişkin kıyafetleri giydirilen, kuaför salonlarında saatlerce hazırlanan ve lüks mekanlarda ağırlanan çocuk, başarının ve mutluluğun ölçütünün "tüketmek ve sergilemek" olduğunu çok erken yaşta öğreniyor. Anaokulunda bu şaşaayı tadan, hayatının ilk ciddi eşiğinde sınırları zorlayan bir çocuğun, ilerleyen yaşlarda daha azıyla yetinmesi ya da sıradan ama huzurlu bir yaşamı kabul etmesi neredeyse imkansız hale geliyor.

Bu lüks sarmalının arkasındaki en büyük itici güç çocukların talepleri değil, ebeveynlerin özellikle de annelerin sosyal medyadaki var olma ve onaylanma savaşı. Son dönemde dijital platformlarda "LGS Annesi", "YKS Annesi" akımlarının ardından şimdi de "Mezuniyet Annesi" konsepti türedi.

Mezuniyet anneliği; çocuğunun mezuniyet sürecini adeta bir düğün, bir organizasyon yönetimi gibi ele alan, aylar öncesinden kuaför, elbise, mekan ve fotoğrafçı rezervasyonları peşinde koşan bir ebeveynlik modelini tanımlıyor. Bu konseptte çocuk, başarısı veya mutluluğu için değil; annenin sosyal medyadaki dijital kimliği, takipçilerinden alacağı beğeni ve toplumsal statü arayışı için bir nesneye dönüştürülüyor. Sosyal medyada "Bakın ben çocuğuma nasıl bir mezuniyet yaptım" yarışı, okullardaki WhatsApp veli gruplarını adeta birer savaş alanına çeviriyor.

 

BAZI VELİLER BORÇLANIP AYAK UYDURUYOR

Ekonomik olarak zorlu dönemlerden geçilirken, okulların veya veli komitelerinin belirlediği mezuniyet bütçeleri dudak uçuklatıyor. İlkokul mezuniyetleri için dahi sadece organizasyon, albüm ve kıyafet masraflarının çocuk başına 30 bin TL'yi aştığı günümüzde, birden fazla çocuğu olan aileler çaresiz kalıyor.

Birçok veli, sırf çocuğu arkadaşları arasında "eksik" hissetmesin, dışlanmasın ya da diğer velilere karşı "yetersiz" görünmesin diye kredi kartlarına yükleniyor. Akran zorbalığından korkan aileler, bütçelerini aşan bu şovun bir parçası olmaya mecbur bırakılıyor.

GELECEĞİN KOLAY PARA ARAYICILARI BÖYLE YETİŞİYOR

Uzmanlar, dijital dünyanın oluşturduğu bu sahte parıltının, sadece bireysel bir doyumsuzluk hikayesi olmadığını, organize suç örgütleri için devasa bir "insan kaynağı" devşirme mekanizmasına dönüştüğünü vurguluyor.

Küçük yaştan itibaren ekranda gördüğü lüks hayatı kanıksayan, mezuniyetinde binlerce liralık şatafatla ödüllendirilen ancak yetişkinliğin ekonomik gerçekleriyle yüzleştiğinde bu standardı koruyamayan gençler, suç şebekelerinin en kolay avı haline geliyor.

Geleneksel değerlerin yerini alan "hızlı tüketim ve anlık haz" kültürü, çocukların zihinsel şemasını daha ilkokul çağında bozmaya başlıyor. Sosyal medya platformlarında hiçbir entelektüel veya fiziksel emek harcamadan, sadece lüks arabalarını, marka kıyafetlerini ve destelerle paralarını sergileyerek milyonlarca takipçiye ulaşan figürler, çocukların "başarı" tanımını kökten değiştiriyor.

Yıllarca dirsek çürüterek, okuyarak, çalışarak kazanılan parayı "yetersiz" ve "zaman kaybı" olarak gören yeni nesil, ekranda gördüğü o zahmetsiz zenginliğe bir an önce ulaşmak istiyor.

Bu zihinsel kırılma, organize suç dünyası için bulunmaz bir fırsat yaratıyor. Özellikle son yıllarda siber suç örgütleri, yasa dışı bahis şebekeleri ve nitelikli dolandırıcılık ağları, insan kaynakları departmanlarını sosyal medya platformlarına taşımış durumda.

Gençlerin ve hatta çocukların yoğun olarak kullandığı platformlarda, lüks yaşam videolarının altına gizlenmiş ya da doğrudan "kolay yoldan günlük kazanç" vaat eden reklamlarla tuzaklar kuruluyor.

Tehlikenin boyutu o kadar büyük ki, suça sürüklenen çocukların yaşı artık lise, hatta ortaokul seviyelerine kadar gerilemiş durumda. Ailelerinin sağladığı harçlıkla sosyal medyadaki akranlarının gerisinde kaldığını hisseden, okuldaki o "mezuniyet şovlarında" gördüğü standartları her gün yaşamak isteyen çocuk, çetelerin ağına düştüğünde geri dönüşü olmayan bir yola giriyor.

İlk etapta sadece bir link paylaşarak, bir hesaba para transfer ederek ya da dijital bir platformda aracılık ederek başlayan bu süreç; kısa sürede çocuğu suç örgütünün sadık bir üyesi, kuryesi veya yasa dışı bahis sitelerinin canlı destek operatörü haline getiriyor. Çocuk, alın teriyle yıllar sonra kazanabileceği parayı birkaç günde elinde görünce, suça iyice batıyor ve okul hayatını, geleceğini tamamen elinin tersiyle itiyor.

Anaokulu sıralarında "Mezuniyet Anneleri"nin dijital şovlarıyla başlayan ve okullarda birer podyum yarışına dönüşen bu lüks çılgınlığı, çocukların adalet, emek ve ahlak algısını kökten yıkıyor ve geleceklerini de etkiliyor. Günümüzde eğitim kurumlarının içine sızan bu kontrolsüz tüketim arzusu, artık pedagojik bir sorun olmanın ötesine geçerek açık bir toplumsal güvenlik sorununa dönüşmüş durumda.

 

MÜFREDAT YETMEZ, EKRAN VE GÖSTERİŞ OKULDAN ÇIKMALI

Eğitim sistemindeki dönüşüm tartışmaları genellikle ders kitapları, müfredat içerikleri ve sınav sistemleri üzerine yoğunlaşırken, uzmanlar okulları sinsi bir virüs gibi saran "gösteriş kültürü" ve "sosyal medya odaklı şovlara" karşı acil eylem planı çağrısında bulunuyor. Sadece akademik bilgi aktarmanın ötesine geçmesi gereken eğitim sisteminin, dijital illüzyonun yarattığı ahlaki ve toplumsal erozyona karşı bir kalkan olması gerektiği vurgulanıyor.

Çocuklar okulda dürüstlüğü, adaleti ve emeği teorik olarak öğrenseler de, pratik hayatta (mezuniyetlerde, okul etkinliklerinde, veli gruplarında) tam tersi bir şatafat, borçlanma ve "görünür olma" dayatmasıyla karşı karşıya kalıyorlar. Eğitim sisteminin acilen bireyin karakter inşasını merkeze alması ve okul sınırları içindeki "tüketim tabanlı kimlik inşasına" müdahale etmesi gerekiyor.

Eğitim merkezlerine inen bu gösteriş çılgınlığının önüne geçmek için geçici önlemlerin ötesinde, radikal ve yasal düzenlemelere ihtiyaç duyuluyor. Eğitim paydaşları, lüksün ve sınıfsal uçurumların görünür kılındığı mezuniyet ve yıl sonu etkinlikleri için acilen yeni standartların getirilmesini talep ediyor.

Bu doğrultuda anaokulundan üniversiteye kadar tüm mezuniyet, balo ve kep fırlatma etkinliklerinin lüks otel salonlarından ve şatafatlı davet mekanlarından tamamen arındırılması gerekiyor. Ayrıca okul aile birliklerinin gönüllülük adı altında topladığı astronomik etkinlik ücretlerinin de sıkı idari denetimlere tabi tutulması talep ediliyor.

Sosyal medyanın yarattığı beğeni ve gösteriş odaklı narsisizm, çocukların odaklanma sürelerini, başarı algılarını ve arkadaşlık ilişkilerini sabote ediyor. Bu nedenle okulların, dijital dünyanın bu yozlaştırıcı etkisinden tamamen arındırılmış güvenli bölgeler haline getirilmesi şart görünüyor.

Sadece derste cep telefonu kullanımını yasaklamak yetmiyor, okul içinde yapılan her güzel faaliyetin, her projenin, hatta çocukların sanatsal etkinliklerinin bile sosyal medyada birer pazarlama ve şov malzemesi haline getirilmesinin önüne geçilmesi gerekiyor.

DOĞRU HABER