ABD Başkanlık seçimini Donald Trump’ın kazanması sonrasında uluslararası piyasada negatif ayrışan Türk Lirası, enflasyon üzerinde etkili olmaya devam ediyor. 3,94’ü görmesi sonrasında hem Merkez Bankasının faiz artırım hamleleri hem de yükseliş iştahını kaybetmesi sonrasında dolarda 3,60’a geri çekilmeler yaşansa da Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, mart ayı itibarıyla 12 aylık ortalamalar dikkate alındığında, tüketici fiyatları yüzde 8,21, yurt içi üretici fiyatları yüzde 6,89 arttı. TÜFE, martta bir önceki aya göre yüzde 1,02 arttı ve en yüksek mart ayı enflasyonuna imza attı.

TÜFE, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 4,34, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 11,29 yükselerek 2008 yılından bu yana en yüksek düzeye çıktı. Yıllık yüzde 5 enflasyon hedefi bulunan Türkiye, daha 3 aylık sürçte bu rakamı neredeyse yakaladı.

Yİ-ÜFE ise 2016 yılının aralık ayına göre yüzde 6,38, geçen yılın aynı ayına kıyasla da yüzde 16,09 arttı. 2016 sonuna göre sağlık fiyatlarındaki geneli 2’ye katlayan yükseliş dikkat çekti. Şubat ayında sağlık ücretlerine gelen zamların etkisiyle 2016 sonundan bu yana ilaçlarda artış yüzde 14,63 seviyesinde gerçekleşirken, ameliyat yüzde 15,35, normal doğum yüzde 16,89, sezaryen doğum ise yüzde 13,55 zamlandı. Sağlık sektöründe dikkat çeken diğer artışlar ise şöyle oldu: Diş dolgu yüzde 11,83, doktor muayenesi yüzde 11,14, diş çekme ücreti yüzde 10,91. Sağlık sektöründeki enflasyonun kurdaki artış ve ilaç fiyatlarına gelen zamdan kaynaklandığını belirten Ekonomist Gizmen Nalbantlı, “Tıpta kullanılan alet ve cihazların ithal olması da fiyatlar üzerinde etkili oldu” değerlendirmesinde bulundu. 

TÜİK’in açıkladığı mart ayı enflasyon rakamları ile yılın ilk çeyreğinde internet faturalarında önemli bir ucuzlama yaşandığını gösterdi. Buna göre, 2016 sonuna göre internet fiyatında yüzde 33,81 oranında azalma yaşandı. Teknolojide kur artışının en çok hissedildiği ürünlerin başında ise televizyon geldi. Aynı dönemde televizyon fiyatları yüzde 14,12 oranında zamlandı. Mart 2017’de endekste kapsanan 414 maddeden; 42 maddenin ortalama fiyatlarında değişim olmazken, 282 maddenin ortalama fiyatlarında artış, 90 maddenin ortalama fiyatlarında ise düşüş gerçekleşti.

ÖTV İNDİRİMİ BEYAZ EŞYAYI ES GEÇTİ

Şubat ayında beyaz eşya ve mobilyaya getirilen ÖTV indirimi 30 Nisan Pazar gününe kadar geçerli olacak. Fakat mart ayı enflasyon rakamları bu indirimin mobilya fiyatlarına yansıdığını, beyaz eşyada ise hissedilmediğini gösterdi.

Yatak bazasında fiyatlar 2016 sonundan itibaren yüzde 12,30 seviyesinde düşerken, genç odasında yüzde 7,70, yemek odasında yüzde 7,50, yatak odasında yüzde 4,04, çift kişilik yatakta yüzde 3,49, tek kişilik yatakta ise yüzde 3,39 seviyesinde gerçekleşti. Fakat beyaz eşyada bazı ürünlerde zam bile yapıldığı görüldü. Normal buzdolabında fiyatlar yüzde 1,54 gerilerken, no-frost buzdolabı fiyatları 3 ayda yüzde 1,50 yükseldi. Set üstü ocak yüzde 9,65, şofben yüzde 9,45, kombi fiyatları yüzde 6,23, klima yüzde 3,65, fırın yüzde 3,53 oranında zam görürken, bulaşık makinesi yüzde 1,11, fırınlar ise yüzde 0,07 ucuzladı.

Türkiye’nin mart ayında zam şampiyonu yüzde 27,53 artan mandalina olurken ikinci sırada yüzde 26,05 artan sivri biber oldu. Üçüncü sırada ise fiyatı yüzde 20,45 artan yeşil fasulye yer aldı. Türkiye’de mart ayında fiyatı yüzde 27,90 düşen yeşil soğan en fazla fiyatı düşen ürün olurken, ikinci sırada yüzde 24,33 düşüş gösteren kabak, üçüncü sırada ise fiyatı yüzde 18,78 düşen karnabahar yer aldı. Enflasyonun beklentilerin üzerinde gelmesinin etkisiyle, veri öncesi 3.62 lira dolayında hareket eden dolar hızla 3.63 lirayı aşarak 3.6384 lira ile 3.64 lira sınırına çıkarken, euro da 3.88 liraya aşarak 3.8832 liraya yükseldi.

FAİZ YENİDEN DEĞERLENDİRİLMELİ

Ahlforex’in enflasyon raporunda şu ifadeler yer aldı: “Şubat ayında yakalanan çift haneli enflasyon rakamının yarattığı tedirginlik, Mart ayı ile beraber artmaya devam ediyor. Özellikle kurda Şubat ayına oranla Mart ayında daha sınırlı fiyat hareketliliğinin meydana gelmesi enflasyon tarafındaki kur etkisini daha az hissettirdiği görülüyor. TCMB’nin son toplantısında sadece geç likidite penceresinde faiz artırım kararı almasının piyasaları tatmin etmediği Mart ayı enflasyon verisi ile beraber desteklendiği görülüyor.

26 Nisan tarihinde gerçekleşecek olan TCMB toplantısında Mart ayı enflasyon rakamının Merkez’in faiz politikasını yeniden değerlendirmesi gerekeceğini söylemek yanlış olmayacaktır.” Alnus Yatırım Araştırma Uzmanı Vahap Taştan ise şunları söyledi: “Enflasyonda gıda fiyatlarının etkisi hala korunuyor. Sepetin %21,77’sin oluşturan gıda fiyatları Mart ayında %1,93 yükseldi. Bu ne anlama gelior. Mart ayı enflasyon rakamı olan 1,02’nin 0,42 puanı gıdadan geliyor.”

TEK HANEYE DÜŞECEK

Ekonomi Bakanı Zeybekci, enflasyonun mart ayında yüzde 11’i aşmasını değerlendirdi. Enflasyon rakamlarının, mayıs sonrası tek haneye ineceği tahmininde bulunan Bakan Zeybekci, “Enflasyonumuz yüksek. Bunun sebepleri de kur, geçen senenin sonuna doğru yaşadığımız vergiyle ilgili bazı artışlar, ÖTV’lerde yaptığımız artışlar, bazı tüketim mallarının üzerine koyduğumuz ekstra verdiler bunların yansımaları var.

Kur etkisi, bir dönem daha sürecek. Belki 1 ay daha 2 ay daha sürecek; ama mayıs gibi kur etkisi artık nötrleşecek. Ondan sonra tam tersini yaşamaya başlayacağız. Talep enflasyonu değil bu, asıl etkisi kur. Muhtemelen bize nisan ayında da enflasyonla ilgili bir etkisi olacaktır; ama mayıstan itibaren nötrlenecek. Yıllık hedefte ben, problem yaşayacağımızı zannetmiyorum” diye konuştu.