Ekonomi Servisi 

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, önceki hafta açıkladığı reform paketinde kıdem tazminatının da yeniden düzenleneceğini duyurdu. Bakan Albayrak, açıklamasında tamamlayıcı emeklilik sistemini hızla hayata geçireceklerini belirterek, “Vatandaşlarımızın kazançlarına göre azdan az, çoktan çok belirleneceği zorunlu bir bireysel emeklilik sistemini yani tamamlayıcı emeklilik sistemini yeniden ele alacağız. Bu sistemle birlikte kıdem tazminatı reformunu da hayata geçireceğiz. İş verenden yapılacak kesintiler BES ile entegre kıdem tazminatı fonunda toplanacak” dedi.

Kıdem tazminatında neler değişecek, uygulama nasıl olacak? İşte 10 soruda kıdem tazminatı düzenlemesi:

Düzenleme kimleri kapsayacak?

-Otomatik BES, artık tamamlayıcı emeklilik haline gelecek ve 45 yaş altı tüm çalışanlar 2020 yılından itibaren bu sisteme zorunlu olarak girecek, çıkamayacak.

Yeni düzenleme ile kesinti oranı değişecek mi?

-Bugüne kadar çalışanın maaşından yüzde 3 kesiliyordu, yeni sistemde işveren de katkı yapacak. Devlet katkısı da devam edecek. Henüz işveren kesinti tutarı belli değil. İşverenlerin yükünü artırmayacak bir formül bulanacak ki, muhtemelen işsizlik fonu kesintisi azaltılabilir.

Düzenleme ile kimden ne kadar kesinti yapılacak?

-Çalışandan maaşına göre emeklilik kesintisi yapılacak. Asgari ücretliden tamamlayıcı emeklilik için daha az kesinti yapılırken, maaşı yüksek olandan yüksek oranda kesinti olacak.

Kesintiler nerede toplanacak?

-Tüm kesintiler çalışanın hesabında birikecek ve emeklilik şirketleri bu birikimleri yönetecek.

Sistemden çıkmak mümkün olacak mı?

-İsteyen istediği zaman tamamlayıcı emeklilik sisteminden çıkamayacak. Kademeli çıkış hakkı tanınabilir, bu kademelerin ne olacağı sonradan netleşecek ama çalışan, emekliliği geldiğinde sistemden çıkabilecek. Çıkarken de işveren kesintisi ve devlet katkısı birikiminin tamamını hak edecek.

Herhangi bir yaş sınırı olacak mı?

-Emeklilik yaşı da henüz net değil. Her ne kadar BES’te emeklilik yaşı 56 olsa da tamamlayıcı emeklilikte yaş sınırı değişebilir, artabilir de.

Kıdem fonu nasıl çalışacak?

-Kıdem Tazminatı Fonu oluşturulacak ve bu da tamamlayıcı emeklilik ile entegre edilip, bir bütün olacak. Çalışanın kıdem tazminatı fonunun ayrı, tamamlayıcı emeklilik hesabının ayrı hesaplarda mı takip edileceği, tek bir hesapta mı toplanacağı henüz net değil.

Yeni işe girenlerin durumu ne olacak?

-Yeni işe girenler ve belirli çalışma süresi olanlar hem tamamlayıcı emekliliğe hem de kıdem tazminatı fonlu sisteme zorunlu olarak dahil edilecek. Belirli yaşın üzerinde olanlar ya da emekliliğine az süre kalanlar her iki sisteme de girmeyecek. Yaş ve kıdem konusu önümüzdeki dönemlerde belirlenecek. Çalışan ile işveren anlaşırsa geriye dönük hakların korunması için kıdemler fona aktarılabilecek.

Devlet fona katkı sunacak mı?

-Devletin de kıdem tazminatına katkısı olacak ancak hem tamamlayıcı emeklilik hem de kıdem fonuna yapacağı katkı tutarının nasıl ve ne oranda olacağı sonradan belirlenecek. Tüm fonların garantörü devlet olacak, yatırım alanlarını devlet belirleyecek.

Çalışan, kesintileri takip edebilecek mi?

-Çalışanlar kıdeminin yatıp yatmadığını, ne kadar birikimi olduğunu, bu birikiminin getirisini kendi hesabında takip edecek.

“Ortak zeminde buluşmak gerek”

İstinye Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Resul Kurt, kıdem tazminatıyla ilgili düzenleme sürecini şu sözlerle değerlendirdi: ’’Kıdem tazminatı esasen iş sözleşmesinin önemli bir unsuru olan sadakat borcunun işçiye sağladığı bir menfaat olarak kabul ediliyor. Ülkemizde, çalışma hayatının en netameli, en hassas ve tartışmalı konularından birisi olan kıdem tazminatı ile ilgili olarak Yeni Ekonomi Programı’nda önemli açıklamalar yapıldı. Öncelikle konunun paydaşları olan işçi ve işveren tarafı ile uzlaşılarak bir düzenleme yapılmasının düşünüldüğünü belirtmeliyim. Kıdem tazminatında bireysel hesap şeklinde bir düzenleme ile oluşturulacak Kıdem Tazminatı Fonu’nun Bireysel Emeklilik Sistemi ile entegrasyonu sağlanacak. İşverenlerden yapılacak kıdem tazminatı kesintileri BES ile entegre olacak olan Kıdem Tazminatı Fonu’nda toplanacak. Önümüzdeki aylarda kıdem tazminatı reformunun TBMM gündeme gelmesi ve 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren de fonda kesintilerin yapılmaya başlanmasını bekliyorum. Kıdem Tazminatı Fonu konusunda işçi ve işveren sendikalarının ortak bir zeminde buluşması çok zor. Türk-iş, Hak-İş, DİSK gibi emek tarafını ağırlıklı bir şekilde temsil eden işçi sendikaları işçilerin haklarının korunmasını ve hak kaybı olmamasını talep ederken işveren tarafı kıdem yükünün ve maliyetinin düşürülmesini istiyor.’’