Gündem
Çerkez soykırımı Rus zulmünün 157. Yılı...
Müslüman Çerkez halkını Karadeniz’den temizleme planıyla 1.5 milyon insanı sürgün eden Çarlık Rusyası, en az 500 bin masumun ölümüne yol açıp bir soykırıma imza attı. 157 yıldır acıları dinmeyen Çerkezler, Rusya’dan soykırımın tanınması ve haklarının iadesini bekliyor.
Mehmet Aydın
Çarlık Rusyası’nın, stratejik açıdan önemli gördüğü Kafkaslardan Çerkez halkını sürgüne göndermesinin üzerinden 157 yıl geçti.
Rusya’nın Karadeniz sahiline inme politikası gereği Kuzey Kafkasya’yı ele geçirme amacıyla 1556’dan itibaren başlattığı Kafkas-Rus Çarlığı savaşı 308 yıl sürdü. Çerkezleri yok ederek Kafkas Dağlarının iç kesimlerine ilerleyen Ruslar, teslim olanları ya Çarlık ordusuna katılma ya da göç etme seçeneğine zorladı.
500 bin Çerkez öldü
21 Mayıs 1864’ten itibaren Çerkez toplulukları başta Osmanlı İmparatorluğu olmak üzere dünyanın çeşitli bölgelerine sürgün edildi.
Zulmün hüküm sürdüğü bu dönemde 1,5 milyona yakın Çerkez bir ay içinde sürgüne tabi tutulurken yol şartları, salgın hastalıklar, açlık gibi nedenlerden dolayı yaklaşık 500 bin Çerkez hayatını kaybetti.
Çerkezler, soykırımın tanınmasını istiyor
Sürgüne tabi tutulan yüzbinlerce Çerkez Müslüman; Anapa, Novorossiysk, Gelincik, Soçi, Adler gibi Karadeniz limanlarından gemilere bindirildi ve çoğunluğu Anadolu’ya; Osmanlı İmparatorluğu’na gönderilemeyen Çerkezler ise Orta Laba ve Orta Kuban nehirleri bölgesindeki Rus Kazak köylerine yerleştirildi.
Anavatanları Kafkasya’dan sürgün edilmelerinin 157’nci yıl dönümünde Çerkezler, istedikleri farkındalığı henüz elde edebilmiş değil. Her yıl 21 Mayıs tarihinde Çerkez soykırım ve sürgünü çeşitli ekinliklerle anılarak hafızalarda korunmaya çalışılıyor. Ancak yaşananların soykırım olduğunu savunan çok sayıda Çerkez derneği, Türkiye’nin bu tanımı kabul etmemesini eleştiriyor.
Çerkezler, 21 Mayıs’ın “Çerkez Soykırım ve Sürgünü” olarak tanınmasını isterken Çarlık Rusyası’nın mirasçısı Rusya’dan da resmi bir özür beklediklerini dile getiriyor.
Hakların iadesi ve özür bekliyoruz
Sürgünde 500 bin insanın hayatını kabettiğini ve bunun soykırım olduğunu belirten Çerkez tarihçi Murat Yalçın, Rusya’dan “Soykırım ve sürgünün resmen kabul edilmesi, Çerkezlerden ve diğer Kafkasyalı mağdur halklardan resmi özür dilenmesi, çifte vatandaşlık anlaşmaları ile geri dönüşün ve Kafkasya ile olan ilişkilerin kolaylaştırılması, Kafkasya’daki yerleşim yerlerine eski orijinal isimlerinin iade edilmesi”ni beklediklerini söyledi.
Günümüzde dünya üzerinde ‘Çerkez soykırımını’ tanıyan tek ülke Gürcistan. Türkiye’de ise 21 Mayıs ‘yas günü’ olarak anılıyor.