İnsanlığın 2100 yılına kadar karşı karşıya kalabileceği en büyük sağlık ve varoluşsal tehditleri inceleyen kapsamlı bir değerlendirme yayımlandı.

The Lancet’in “21. Yüzyılda Sağlığa Yönelik Küresel Tehditler Komisyonu”, önümüzdeki yaklaşık 75 yıllık dönemde dünya nüfusunu tehdit edebilecek 17 büyük risk belirledi.

Listede iklim değişikliğinden salgınlara, hava kirliliğinden obeziteye ve silahlı çatışmalara kadar çok sayıda tehlike bulunuyor.

Ancak rapordaki iki senaryo diğerlerinden çok daha ürkütücü sonuçlarıyla öne çıktı.

YAPAY ZEKA VE NÜKLEER SAVAŞ İÇİN ÇARPICI UYARI

Komisyonun değerlendirmesine göre yapay zekâ araçlarının kötü niyetli biçimde kullanılması ile büyük ölçekli bir nükleer savaş, insanlığın geleceğini doğrudan tehdit edebilecek boyuta ulaşabilir.

Uzmanlar, bu iki senaryonun önümüzdeki 75 yıl içerisinde insanlığın yok oluşuyla sonuçlanabilecek riskler taşıdığı uyarısında bulundu.

Bunun gerçekleşme ihtimalinin halen düşük olduğunun altı çizilirken, ortaya çıkabilecek sonuçların büyüklüğü nedeniyle söz konusu ihtimallerin görmezden gelinemeyeceği belirtildi.

YAPAY ZEKA BİYOLOJİK SİLAHLAR İÇİN KULLANILABİLİR

Raporda yapay zekânın yalnızca teknoloji veya istihdam üzerindeki etkileri değerlendirilmedi.

Uzmanların dikkat çektiği en tehlikeli ihtimallerden biri, gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin kötü niyetli kişiler tarafından biyolojik silah geliştirilmesini kolaylaştıracak şekilde kullanılması.

Böyle bir teknolojinin tehlikeli biyolojik ajanların geliştirilmesi veya yayılmasında kullanılmasının küresel ölçekte sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekildi.

NÜKLEER SAVAŞIN ARDINDAN İKİNCİ FELAKET

Komisyonun üzerinde durduğu bir diğer varoluşsal tehlike ise geniş çaplı nükleer savaş.

Raporda nükleer silahların doğrudan neden olacağı ölümlerin yanı sıra savaşın ardından ortaya çıkabilecek küresel sonuçlara dikkat çekildi.

Büyük çaplı bir nükleer çatışmada atmosfere yükselen parçacıkların güneş ışığının yeryüzüne ulaşmasını önemli ölçüde azaltabileceği belirtiliyor.

Bunun tarımsal üretimde büyük düşüşlere neden olarak dünya genelinde gıda tedarik zincirlerini çökme noktasına getirebileceği değerlendiriliyor.

Sonuçta milyarlarca insanı etkileyebilecek geniş çaplı bir kıtlık tehlikesinin ortaya çıkabileceği belirtiliyor.

“İNSANLIĞIN TAMAMINI ETKİLEYEN FELAKET”

The Lancet tarafından komisyon raporuyla birlikte yayımlanan başyazıda da yapay zekâ ve nükleer savaş senaryolarının sonuçlarına dikkat çekildi.

Bu risklerin gerçekleşmesinin yalnızca belirli ülkeleri veya bölgeleri değil, “insanlığın tamamını etkileyen bir felakete” dönüşebileceği uyarısında bulunuldu.

17 BÜYÜK TEHDİT BELİRLENDİ

Komisyon yalnızca insanlığın tamamen yok olması ihtimalini doğurabilecek senaryoları incelemedi.

Önümüzdeki 75 yıl içerisinde insan sağlığı üzerinde büyük etkiler oluşturabilecek geniş kapsamlı bir tehdit listesi de hazırlandı.

Bunlar arasında hava kirliliği, antimikrobiyal direnç, çocuklarda yetersiz beslenme, iklim değişikliği, silahlı çatışmalar, uluslararası yardımların azalması, alkol tüketimi, yüksek tansiyon, gelir eşitsizliği, düşük eğitim seviyesi, doğal salgınlar, obezite, ruh sağlığı sorunları, sigara kullanımı ve yaşlanmaya bağlı sağlık problemleri bulunuyor.

1 MİLYAR YILDAN FAZLA SAĞLIKLI YAŞAM KAYBI

Araştırmacılar risklerin büyüklüğünü değerlendirmek amacıyla “engelliliğe ayarlanmış yaşam yılları” ölçütünden yararlandı.

Bu yöntemle hastalık, engellilik ve erken ölüm nedeniyle insanlığın kaybedebileceği sağlıklı yaşam süresi hesaplandı.

Komisyon, toplamda bir milyar yıldan fazla sağlıklı yaşam yılı kaybına yol açma potansiyeli bulunan tehditları “büyük felaket tehditleri” kategorisinde değerlendirdi.

“BUGÜN ALINAN KARARLAR GELECEK NESLİ BELİRLEYECEK”

Komisyon aynı zamanda bütün bu tehlikelerin birbirinden bağımsız olmadığını vurguladı.

İklim değişikliği, çatışmalar, ekonomik eşitsizlik, salgınlar ve gıda güvenliği gibi sorunların birbirlerini tetikleyebileceğine dikkat çekildi.

Buna karşın rapor tamamen karamsar bir tablo da çizmiyor.

Uzmanlar, doğru politikaların hayata geçirilmesi halinde birçok riskin etkisinin azaltılabileceğini ve önlem almak için halen önemli fırsatlar bulunduğunu belirtiyor.

Komisyonun eş başkanı ve Washington Üniversitesi Sağlık Ölçümleri ve Değerlendirme Enstitüsü Direktörü Christopher Murray, dünyanın önündeki kritik döneme dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı:

“Liderlerin bugün aldığı kararlar, gelecek neslin sağlığını ve refahını belirleyecek.”