Gündem
Uluslararası Adalet Divanı kararını açıkladı: Arakanlı Müslümanlara soykırım yapıldı!
Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Gambiya'nın Myanmar aleyhine açtığı soykırım davasındaki kararını açıkladı. Uluslararası Adalet Divanı, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım suçunu işlediğine hükmetti.
Birleşmiş Milletlerin yargı organı olan Lahey'deki UAD, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine hükmederek tarihinde ilk kez bir devleti soykırımdan sorumlu tuttu.
Gambiya'nın Myanmar aleyhine açtığı davadaki kararı Barış Sarayı'nda okuyan Divan Başkanı Yuji Iwasawa, Myanmar güvenlik güçlerinin binlerce sivili öldürdüğünü, cinsel şiddet uyguladığını ve Arakanlı Müslümanların evlerini yaktığını belirtti.
Divan, Myanmar güvenlik güçlerinin 2017'de yaklaşık 10 bin kişiyi öldürdüğünün delillerle sabit olduğunu kaydetti.
Myanmar ordusunun operasyonlarında özellikle Arakanlı Müslümanları hedef aldığını vurgulayan Divan, yalnızca Arakanlı Müslümanların yerleşim yerlerinin boşaltılıp yakıldığını ve doğrudan infazlar yapıldığını tespit etti.
KÖYLERİN YÜZDE 40’I YAKILDI
Divan, Arakanlı Müslüman köylerinin yaklaşık yüzde 40'ının yıkıldığını, yerlerine hızla başka toplulukların yerleştirildiğini ve köylerin yıkılmasının Arakanlı Müslümanlara "dönecek yeriniz yok" mesajı verdiğini ifade etti.
Myanmar ordusu, Ağustos 2017'de Arakan eyaletinin kuzeyinde "temizleme operasyonları" başlatmıştı. Katliamların, tecavüzlerin ve köy yakmaların yaşandığı saldırıların ardından yüz binlerce Arakanlı Müslüman Bangladeş'e sığınmak zorunda kalmıştı. Gambiya da bunun üzerine 11 Kasım 2019'da UAD'de Myanmar aleyhine soykırım davası açmıştı.
UAD'nin Myanmar kararının, Gazze'de soykırım işlemeyi sürdüren İsrail aleyhine Güney Afrika'nın açtığı dava için de emsal oluşturması bekleniyor.
İŞTE DAVA KONUSU O ZULÜMLER
Myanmar ordusu, Ağustos 2017'de Arakan eyaletinin kuzeyinde "temizleme operasyonları" başlattı. Katliamlar, tecavüzler ve köylerin yakılması nedeniyle yüz binlerce Arakanlı Müslüman, Bangladeş'e sığınmak zorunda kaldı.
Gambiya, 11 Kasım 2019'da UAD'de Myanmar aleyhine dava açtı. Suçların işlendiği bölgeyle doğrudan bağı bulunmayan bir devlet, ilk kez yalnızca Soykırım Sözleşmesi'ne taraf olmasına dayanarak böyle bir dava açtı.
UAD, 23 Ocak 2020'de oy birliğiyle geçici tedbir kararı aldı. Divan, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım kapsamındaki eylemleri önlemesini, ordusunun ve kontrolündeki grupların bu eylemleri işlememesini sağlamasını, delilleri korumasını ve her altı ayda bir rapor sunmasını istedi. Divan, o tarihte ülkede kalan yaklaşık 600 bin Arakanlı Müslüman'ın "son derece korunmasız" olduğunu tespit etti.
Myanmar, 2021'de dört ön itiraz sundu. Gambiya'nın İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) adına hareket ettiğini, dava açma ehliyetinin bulunmadığını, Sözleşme'nin 8. maddesine koyduğu çekincenin davayı engellediğini ve taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmadığını savundu.
Divan, 22 Temmuz 2022'de, soykırım yasağından doğan yükümlülüklerin "erga omnes partes" (tüm taraf devletlere karşı) niteliği taşıdığını, bu nedenle her taraf devletin ortak menfaati savunmak için dava açabileceğini vurgulayarak Myanmar’ın itirazlarının tamamını reddetti.
Mağdurlar ve tanıkların kapalı oturumlarda dinlendiği esasa ilişkin duruşmalar 12-29 Ocak 2026'da yapılırken, Davaya müdahil olan Kanada, Danimarka, Fransa, Almanya, Hollanda, İngiltere, Maldivler, Slovenya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Belçika ve İrlanda olmak üzere 11 ülke de yazılı beyanda bulundu.
GAMBİYA’NIN İDDİALARI
Gambiya, Myanmar ordusunun Arakanlı Müslümanları yok etmek amacıyla öldürme, ciddi bedensel ve zihinsel zarar verme, grubun fiziksel olarak yok olmasına yol açacak yaşam koşulları dayatma ve doğumları engelleme eylemlerini kasten gerçekleştirdiğini öne sürüyor.
Gambiya, Myanmar'ın soykırım işlediğinin, soykırımı önlemediğinin ve cezalandırmadığının tespit edilmesini, faillerin yargılanmasını, Arakanlı Müslümanların güvenli dönüşünün sağlanmasını, mülklerinin iadesini, "Rohingya" kimliğiyle tanınma haklarının güvenceye alınmasını, tazminat ve tekrarlamama güvencesi verilmesini talep ediyor.
MYANMAR’IN SAVUNMASI
Myanmar, soykırım suçlamasını reddederek operasyonların Arakan Rohingya Kurtuluş Ordusunun (ARSA) Ağustos 2017'de sınır karakollarına düzenlediği saldırılara karşı yürütülen "terörle mücadele" operasyonları olduğunu savunuyor.
Myanmar ayrıca soykırım kastına dair doğrudan delil bulunmadığını, BM raporlarının yargısal süreçler dışında hazırlandığını ve bunlara ağırlık verilmemesi gerektiğini iddia ediyor.